Anno 117: Pax Romana review – het verleden naar de moderne tijd

Ubisoft Mainz is terug met Anno 117: Pax Romana. In deze versie van Anno gaan we verder terug in het verleden dan ooit te voren. Anno 117: Pax Romana is de achtste Anno sinds 1998 en speelt zich af in het Romeinse Rijk. Dat tijdperk brengt natuurlijk veel politiek geschommel met zich mee, maar ook invasies en de weerstand daartegen. Hoe vertaalt dit realtime-strategiespel zich naar een gigantisch rijk dat zijn tentakels overal om zich heen uitstrekt? En hoeveel vernieuwing brengt een nieuw tijdperk voor deze langdurige serie? We plantten ons warenhuis op een eiland, bouwden een paar huisjes en startten onze zoektocht naar grondstoffen.

Salve, Praetor!

Het spel is een en al keuzes. Om te beginnen: de keuze tussen campagne of vrij spelen (sandbox). Bij de campagne kun je als een van de twee kinderen spelen van een gegoede familie in Egypte. Je kiest tussen een zus of een broer, Marcia en Marcus. Wie je ook kiest, je blijft niet thuis maar moet van je familie weg. Wanneer je als de zus speelt, wordt je uitgehuwelijkt aan iemand die je nog nooit gezien hebt, en bij aankomst op zijn eiland aan het ziekenbed gekluisterd blijkt. Als broer is je vader niet blij met je escapades en verbant die je gewoon. In beide versies is het duidelijk dat er niet veel liefde verloren is bij je familie. Broer en zus wensen elkaar wel succes op hun reis, en lijken daardoor een betere relatie gehad te hebben.

Wij speelden het langste als de zus, Marcia. Zij is onzeker wanneer ze per boot aankomt bij het idyllische eiland Juliana; een eiland vol ruïnes van een stad die door de lokale vulkaan getroffen werd. Bij aankomst vindt er een trouw plaats zonder de bruidegom, maar de papieren zijn getekend en dus blijft Marcia daar. Ze heeft een ‘bediende’ die haar helpt om haar plek te vinden. En omdat er verder geen actieve regent is, is het aan Marcia, en daarmee de speler, om het eiland terug op te bouwen. Op die manier leert ze over enkele politieke intriges die een grote impact hebben op haar eigen leven. Dit schuwt de slaven en hoe de omgang daarmee was binnen de context van het Romeinse Rijk niet. De verhaallijn is niet heel ver af van de vorige spellen, maar het blijft een goede motivatie om aan stadsuitbreidingen te beginnen.

Er is een nieuw eiland ontdekt!

Vanaf het moment dat je je eerste huis zet op het eiland Juliana in de Romeinse regio Latium, zie je hoeveel aandacht voor detail er in dit spel gegaan is. Zowel de huisjes als de kleine Romeinse villa’s zien er fantastisch uit, zelfs wanneer het nog maar die voor de werkende bevolking zijn. Terwijl je uitbreidt en de stad groter maakt, komen er steeds meer mensen in je stad wonen. Wanneer hun noden vervuld zijn, kunnen ze overgaan naar een volgende status. Zo wordt een Libertus een Plebeian, die andere noden heeft en een mooier huis. Er zijn enkele statussen en de noden worden steeds complexer. Je hebt uiteindelijk heel wat goederen en grondstoffen nodig om de verschillende bevolkingsgroepen tevreden te houden.

De inwoners kun je aan het werk zetten. Dat werk bestaat uit een hele reeks verschillende dingen, afhankelijk van wat voor type bewoner het is en wat je eiland te bieden heeft aan natuurlijke grondstoffen. Dit wil zeggen dat Romeinse arbeiders kunnen gaan vissen wanneer je aan de zee een vissershut plaatst of – als je eiland een gepaste rivierbedding heeft – een watermolen bemannen voor het meel van je bakkerij voor de Plebeian. Er zijn een hele reeks van deze verschillende middelen, en door naar de noden van je bewoners te kijken en te blijven uitbreiden, speel je steeds meer en complexere productielijnen vrij.

Prestige en verfijning

Al snel bouw je een eigen Villa, die invloed heeft op het prestige van je stad. Later kun je bijvoorbeeld ook baden en fora bouwen. Die zien er prachtig Romeins uit en kun je inwerken in de stadsstructuur. Wanneer je eilanden van enkele andere personages gaat bezoeken, zie je de pracht en praal die uiteindelijk ook in jouw stad mogelijk zal zijn. Er zijn prachtige tempels op heuvels of beeldmooi getrapte havens. Ook zijn er lege eilanden die je kunt claimen door aan de kust een warenhuis te planten. Broodnodig, want niet alleen heb je meer plaats voor je bevolking nodig, bepaalde grondstoffen zijn ook nergens anders te vinden. Je bent dus steeds bezig met middelen en productielijnen te verbeteren, verleggen en vergroten.

In de campagne gaat dat gepaard met enkele doelen en opgaven van de andere personages die het verhaal vooruit duwen. Er zijn ook een soort van miniverhaaltjes met vragen van je bevolking die je moet beantwoorden, of specialisten die werk voor je willen doen en een keuze van je verlangen. Je moet ook per eiland een god kiezen die de bevolking zal vereren, waarna je een extra bonus krijgt. Het is trouwens mogelijk eenzelfde god voor alle eilanden te kiezen. De gekozen god krijgt ook een standbeeld in de tempel wanneer je die geplaatst hebt. De bonussen die deze je bieden kunnen belangrijk zijn, want ze zorgen voor een betere oogst, snellere schepen of een efficiënter leger. De bevolking van een stad kan ook vragen om een feest ter ere van die god te houden, en dan gaat er een parade door de stad. Leuk om te zien met de bloemblaadjes die door de lucht vliegen en ook goed voor het moraal van je bevolking.

Tot aan het einde van de wereld

Al deze noden brengen Marcia tot de buitenste grenzen van het Romeinse Rijk. Zo moet ze ook een nederzetting stichten in Albion, het Engeland van toen. Het is er moerassig en nat, en de Romeinen worden geconfronteerd met de lokale bevolking. Marcia kan kiezen voor oorlog, maar ook voor vrede en handel. In elk geval heb je de nederzettingen nodig voor de grondstoffen, die je, samen met wat je op je thuiseiland hebt, tot verdere producten kunt verwerken. Van de ene naar de andere regio gaan, gaat via een kaart die eruitziet als marmer maar kan ook via een knop op je HUD. Dit gaat gelukkig vlot, want je moet regelmatig wisselen als je je bevolking gelukkig wil houden.

Wanneer je bepaalde goederen nodig hebt of die wil verkopen, gaat dat per schip. Andere gebieden moeten zich echter bereid verklaren om te handelen vooraleer je de schepen kunt uitzenden. Dat netwerk van schepen zal je zelf dus moet uitbouwen en beheren. Zowel het bouwen ervan in je havens, als uitvissen welke goederen naar waar moeten en welke handelsroutes je hiervoor moet instellen, zijn belangrijk. Met die handelspartners goede relaties onderhouden, of hen uit de weg ruimen en de eilanden overnemen is dus ook deel van je strategie. Naast handelsschepen kun je ook oorlogsschepen bouwen en die samen met je leger op oorlogspad sturen.

Uw schip wordt aangevallen

Alhoewel dit in de eerste plaats een spel is waar je solo veel tijd aan kan spenderen, is het ook mogelijk om in coöp te spelen. Dat kan zowel voor de campagne als voor de sandbox, waar je zonder verhaal kunt spelen en gewoon je rijk uitbreiden. Dan speel je samen als dezelfde gouverneur. Maar je kunt met nog veel meer mensen spelen, of tegen de computer. Maximaal 16 spelers (mensen of AI) kunnen op een kaart spelen met telkens teams van vier. Je deelt als team het geld, maar je beheert verder elk een eigen eiland. Zo kun je je elk focussen op het optimaliseren van je eigen eiland en de verschillende middelen delen. Deze gedeelde kaarten kun je ook op de cloud zetten, en op die manier kunnen vrienden verderdoen terwijl de anderen niet online zijn.

Bij het samenspelen kan je ook verschillende facties en personages spelen. Naast Albion waren ook andere rijken aan de Middellandse Zee belangrijk voor het Romeinse Rijk, zoals Egypte. Omdat je in dit spel ook elkaar de oorlog kan verklaren, moet je naast productielijnen en handelsovereenkomsten in balans houden ook de diplomatieke relaties goed regelen. Oorlog verklaren betekent dan ook dat er al snel zowel een vloot als een leger aan de deur kan staan. De legers in Anno 117: Pax Romana zijn gedetailleerder en uitgebreider dan in vorige spellen, en doen bijna denken aan Rome: Total War. Je kunt ook je steden volledig ommuren en torens bouwen om de verdediging uit te bouwen. De mogelijkheden zijn er dus om je strategie zelf vorm te geven. Dit is niet anders dan wanneer je met twee of de campagne zou spelen, maar je bent wel steeds in competitie met de andere teams voor dezelfde goederen.

Visuele veelvraat

Anno 117: Pax Romana ziet er prachtig uit en is visueel een grote verbetering ten opzichte van het vorige spel in de reeks. Er zijn veel details van hoe de mensen leven en hun rondes maken, en via de camera kun je tot heel dicht bij de huizen komen en het landschap bewonderen. Vooral de grote lavendelvelden met villa’s en heuvels in de achtergrond zijn heerlijk vertoeven. Maar je kunt ook naar het theater gaan en de acteurs hun ding zien doen. Uiteraard zijn niet al die details in hoge resolutie, aangezien je meer tijd doorbrengt in het strategisch overzicht met de camera die van boven op je eiland kijkt, maar over het algemeen ziet het er gedetailleerder uit dan je verwacht. Je stad lijkt echt te leven. De belichting in de dag- en nachtcyclus brengt daarnaast nog een mooie omkadering, die het landschap telkens anders kleurt.

Maar dit geheel heeft ook een prijs. Bij het opstarten van het spel werd al meteen gevraagd om de meest recente driver voor de grafische kaart van de pc te installeren. Deze update verbetert dan de DLSS die het spel ondersteunt. Het spel doet onze pc, een middenmoot die genoeg in zijn mars heeft en onder de Enthousiast-categorie valt in het PC Specs-overzicht van Ubisoft, warm draaien en blazen. Verder geen problemen met performance, en het is mogelijk aan de grafische knoppen en wielen te draaien om het zo in te stellen dat het voor je pc behapbaarder is.

Op uw orders aan het wachten

De voorgangers van Anno 117: Pax Romana hebben de serie weten te etaleren in de voorbije decennia. Dit spel brengt eerder verbeteringen dan dat het iets unieks doet. Dankzij de Romeinse setting is er nu wel ruimte voor een gedetailleerdere militaire uiteenzetting. Die is ook essentieel tijdens bepaalde delen van het verhaal. De passende verbeteringen zijn te vinden in de research tree. Je kunt in de drie takken – economie, civiel en militair – onderzoeken starten. Daarmee verbeter je bepaalde elementen van die takken, ontwikkel je nieuwigheden en sta je er stukje bij beetje sterker voor. Ook een welkome verbetering (naast al het visuele): het diagonaal kunnen plaatsen van gebouwen en een verbeterde HUD waar je kunt wisselen tussen dag en nacht. Omdat het spel ook beschikbaar is op consoles, kun je het met een controller spelen.

De PS5-knoppen vertalen zich prima op PC en alhoewel dit beter gaat dan je zou verwachten van een strategiespel, is muis en toetsenbord toch nog steeds aangewezen. Dat laatste is ook zo omdat er heel wat details zijn die je aan je stad kunt toevoegen om het op te smukken. Dit helpt verder niets, maar het ziet er toch een pak mooier uit wanneer er standbeelden, poorten en cipressen staan. Rond de indrukwekkende gebouwen zoals een tempel, wil je al snel wat extra ruimte creëren om die details toe te voegen. De kopieerfunctie, waarmee je delen van je stad ergens simpelweg kan plakken, is daarbij erg handig. Je kunt ook de muisknop ingedrukt houden en zo meerdere huizen in een keer plaatsen. Gecombineerd met de blauwdruk-optie wanneer je te weinig middelen hebt om meteen te bouwen maar wel al gebouwen kunt plaatsen en later bouwen, kun je je stad overzichtelijk houden.

Aangename complexiteit

Anno 117: Pax Romana brengt meer van hetzelfde, maar uiteindelijk is dit ook exact wat je ervan verwacht. De verbeteringen die het met zich meebrengt, zijn welkom en het is in een aantrekkelijk jasje gegoten. De Romeinse bouwwerken en stijl, alsook de soorten schepen en leger, lenen zich erg goed voor dit type strategiespel. Samen met de passende muziek, geluiden en details in de steden is het aangenaam om terug uren aan Anno kwijt te zijn. De complexiteit die een groeiende stad, veeleisende bevolking en militaire dreigingen met zich meebrengen, zorgen steeds voor een uitdaging.

De motivatie voor een nieuwbouwwerk of complexe productiestroom, blijft doorheen het spel sterk genoeg, vooral als je van optimalisatie en min/maxen houdt. Voor onervaren spelers is deze titel toegankelijker en de campagne biedt een degelijke tutorial. Toch kan het al snel overweldigend zijn, zeker wanneer je handelsroutes moet gaan opzetten. Voor onervaren spelers is de coöpmogelijkheid dan ook een fantastische optie. Of je kunt samenwerken, een competitie aangaan met vrienden en zien wie het snelste een prachtige Romeinse stad weer te bouwen. Of ze gewoon een kopje kleiner maken terwijl ze denken dat diplomatie je voertaal is…

Blik op de toekomst

De campagne van Anno 117: Pax Romana is op zich al een mooi aantal uren speelplezier, zo rond de 20 uur voor één van de twee hoofdpersonages. Als je in de sandbox en/of met vrienden speelt, kun je hier gemakkelijk tot meer dan 60 uur aan kwijt zijn. Zeker wanneer je alles wil verbeteren, mooier maken en optimaliseren. Ook zijn er toekomstplannen voor het spel. Er is zeker een jaar van ondersteuning en uitbreidingen voorzien, en wie weet komt er daarna nog wel meer. Je hebt wel de Ubisoft Connect-launcher nodig om het spel te spelen. Als je alleen speelt, kun je offline spelen. Wanneer je je saves in de cloud wil opslaan, of samen met anderen wil spelen, zul je echter online moeten zijn. De standaard editie is 59,99 euro en absoluut een aanrader als je van realtimestrategie en citybuilderspellen houdt.

Meer weten over Anno 117: Pax Romana? Hier ga je naar de Ubisoft-website.

Meer lezen over games kan hier:

• Pax Augusta review: klassieke maar soms toch moderne city builder
• Dreams of Another review: cool idee, matige uitwerking
• Fotograaf voor één dag in Ghost of Yōtei: dit was het launchevent voor het langverwachte vervolg
• Hollow Knight: Silksong review – het wachten waard?
• Blood of Mehran review: wraakverhaal zonder diepgang
• Digimon Story: Time Stranger review – hardcore nummertjes-RPG in een Digimon-jasje