Dust review: dubbel gevoel

Ze worden nooit bij naam genoemd, maar iedereen weet intussen wel dat de nieuwe film van Anke Blondé geïnspireerd is op Jo Lernout en Pol Hauspie, de oprichters van het gelijknamige spraaktechnologiebedrijf. Alleen al daarom zullen veel mensen geïntrigeerd zijn. Dust maakte in Berlijn kans op de Gouden Beer, maar kon mij niet helemaal bekoren.

Voor de val

Luc (Jan Hammenecker, All of Us, 1985) en Geert (Arieh Worthalter, Girl, Duelles) staan in de jaren 90 aan het hoofd van een vooraanstaand spraaktechnologiebedrijf. Op handelsmissie spreekt een journalist (Anthony Welsh, Pillion, The Great) hen aan en vertelt hem dat ze binnen 36 uur een artikel uitbrengen waarin hun fraude uit de doeken gedaan wordt. Ze ontkennen eerst in alle talen, maar al snel wordt duidelijk dat het waar is.

De raad van bestuur bepaalt de communicatie en de twee krijgen te horen dat de politie hen de volgende ochtend om 9u zal komen arresteren. Doorheen de rest van de dag zien we hoe ze omgaan met wat boven hun hoofd hangt. Geert zou liever het land uit vluchten terwijl Luc onder invloed van z’n vrouw nog mensen moet waarschuwen. Beiden proberen ze wel de schade voor zichzelf te beperken.

Andere tijden

In een Amerikaanse film zou dat waarschijnlijk het startschot zijn van een hectische race tegen de klok om een oplossing of uitweg te vinden. Scenarist Angelo Tijssens (Girl, Julian) pakt het helemaal anders aan. Deze mannen leven in de jaren 90, toen mannen nog aan bepaalde verwachtingen moesten voldoen qua emoties, lees: ze inhouden en vooral niet met elkaar erover praten.

Dat geldt zeker voor Luc en Geert. Ze hebben een heel ander karakter: Luc is eerder impulsief, terwijl Luc hem wat tempert en zelf kalmer lijkt. Wanneer ze uit de strategiemeeting komen met de raad, delen ze hun bezorgdheden niet, maar beginnen ze al dingen voor elkaar achter te houden, ook al zouden ze wel eens hetzelfde doel kunnen hebben. Het wantrouwen laait onmiddellijk op en de regie van Anke Blondé lijkt daar dan ook wel op in te zetten. Een andere sterkte is de cinematografie van Frank van den Eeden (Small Things Like These, Close) die toch veel contrasten en donkerte naar boven brengt.

Qua structuur is Dust misschien wel wat ingewikkelder dan nodig. We flitsen tussen verschillende momenten op de handelsmissie en dan de nacht voor de politie komt, maar het is niet altijd duidelijk waar we nu juist zitten en brengt niet altijd veel bij. De film vat wel heel goed het Vlaanderen van de jaren 90. Niet alleen qua productiedesign en kostuums, maar ook qua gewoontes. De typische aardappelen met saus en vlees, de lokale bakker, raar doen over geld of het gemeenschapsgevoel van de kleine steden. En net dat laatste is waar deze mannen misbruik van maakten.

Eigen graf

Want de reden waarom ze fraude pleegden wordt eerder terloops vermeld: om investeerders aan te trekken verhoogden ze kunstmatig de waarde van de aandelen. En veel van die investeerders waren gewone mensen, vaak zelfs vrienden of familie. Als het nieuws naar buiten komt, zullen de aandelen waarschijnlijk crashen en verliezen ze allemaal hun geld. De scènes die het meeste raken, zijn dan ook die waarin ze met zulke mensen spreken terwijl ze niks mogen of willen zeggen van wat er hen boven het hoofd hangt. Een van hen is de zus van Geert, die een bakkerij heeft met haar man, gespeeld door de geweldige Janne Desmet, en doorheeft dat er iets raars aan de hand is.

Toch brengen we de meeste tijd door met Luc en Geert. We krijgen van elk van hen apart te zien wat ze deden na de bestuursvergadering. Hierdoor had ik hetzelfde probleem als bij Marty Supreme: het is best moeilijk om met deze mannen mee te leven als je weet dat ze dit allemaal zelf op de hals gehaald hebben. Je ziet wel dat ze er zelf spijt van hebben, en dat ze ook wel als zondebok worden gebruikt door nog machtigere mensen, maar uiteindelijk zijn zij verantwoordelijk. Het helpt dan ook niet dat ze op die tijd weinig doen en vooral hun eigen hachje willen redden. Het moet niet altijd vooruitgaan voor mij en misschien was ik niet in de juiste mood, maar het voelde soms wat langdradig.

Wel staat vast dat dat niet aan de acteurs ligt, want Jan Hammenecker en Arieh Worthalter spelen hun rollen heel goed. Beiden houden hun emoties, zoals gezegd, vlak onder de oppervlakte, maar alles hangt wel als een donkere wolk over hen. Ook iets anders is dat ze voor het grootste deel van de film in een West-Vlaams accent spelen, wat voor Worthalter toch niet evident moet zijn. Ze slagen er ook beiden in om je ook niet helemaal onverschillig te laten. Dust heeft een interessant uitgangspunt, maar de invulling is voor mij niet helemaal geslaagd.

Dust is vanaf 25/02 te zien in de bioscoop.