OFF review: verrukkelijk bizar

OFF is geen doordeweekse titel, en zijn geschiedenis is dat al evenmin. Het ontstond in 2008 als een RPG Maker-project uit de levendige verbeelding van twee Belgische devs Martin Georis (“Mortis Ghost”) en Alias Conrad Coldwood. Initieel was OFF ook enkel in het Frans beschikbaar, maar de opvallende stijl en atmosfeer trok al snel de aandacht van de Engelstalige gemeenschap, wat in 2011 leidde tot een gedoogde vertaling. De populariteit stijgt en OFF verandert van een obscure titel in een cultklassieker van een genre dat vandaag de dag het best vertegenwoordigd wordt door het al even populaire (en speciale) Undertale. Het was dus hoog tijd dat deze hoeksteen een opknapbeurt kreeg, wat dankzij uitgever Fangamer eindelijk een realiteit is. Wat is er nieuw? Wat blijft bij het oude? En heeft OFF nog een plaats in het landschap van 2025? We trekken als Batter op heilige missie door de onreine zones om jullie deze review te brengen!

RPG Maker-nostalgie

Als een game zijn oorsprong vindt in RPG Maker, kan je al vermoeden dat het spel een RPG gaat zijn. OFF is hierin – en was voor zijn tijd – enorm klassiek. Een vaste camera in top down-perspectief, turn-based combat (ATB zelfs voor de kenners) en meerdere personages die vaardigheden gebruiken met surrogaat mana-punten. Allemaal pretty basic stuff. We starten misschien met het minst lovenswaardige deel van het spel, maar zie het vooral als een afgevinkte checkbox om plaats te maken voor waar OFF echt in uitblinkt. Het is ook op diezelfde manier dat de gameplay past in het groter plaatje. Je moet dit hebben, maar het is lang niet het hoofddoel.

Hoewel het doorsnee is, doet de gameplay wel wat het moet. De turn-based combat gaat snel. Je alterneert er aanvallen met blocken en verschillende vaardigheden die vier speelbare personages leren naarmate ze levellen. De vaardigheden zelf zijn niet baanbrekend, maar wel allemaal nuttig. Extra damage, poison, stun, heals… Alle klassiekers die je nodig hebt om verschillende situaties en monsters de baas te blijven. De combat is plezant en duurt niet te lang tussenin de puzzels en het verhaal waarmee de gameplay alterneert. Het kon misschien meer zijn, maar is op zich niet echt nodig.

Wat combat ook nooit vervelend maakt, is dat deze versie van OFF over het algemeen vrij balanced is. Er zijn enkele stukken waar je goed op je competence points – de mana van dit spel – zal moeten letten maar er is nooit echt behoefte aan grinden en al bij al zijn er ook zelden té veel random gevechten. Enkel het backtracken bij het einde is misschien wat langdradig, maar dat zal het zowat zijn. Savepunten zijn nu talrijk en hervullen al je meters, terwijl je in de shops ook altijd een gezonde voorraad items en nieuwe gear gaat vinden om niet op de bek te gaan. Niet dat sterven erg is, je komt gewoon terug aan het laatste savepunt.

Een koelbloedig functionele gameplay dus, die de intenties van zijn maker Mortis Ghost onthult. OFF was “maar” een zij-project. De echte focus van Mortis Ghost was stripverhalen maken. RPG Maker was simpelweg een programma waar hij mee kon werken, dus werd OFF maar een turn-based RPG. De passie voor stijl, character design en vertellen kunnen echter ruim dat “mankement” opvangen. Het maakt zijn intrede in de combat met zijn unieke monsterdesign, maar echt tot uiting komen doet het vooral in alle andere aspecten van het spel.

Vlees, plastiek, metaal, rook en suiker

Het is een understatement om te zeggen dat OFF een bizar, onthutsend en fascinerend spel is. Hoe anders omschrijf je een wereld waar de fundamentele elementen vlees, plastiek, metaal, rook en suiker zijn? Een wereld waarin een baseballspeler – die jou rechtstreeks benoemt als zijn bestuurder – op heilige missie trekt met een metafysische kat genaamd De Rechter om vier zones te zuiveren van absoluut alles? Een wereld waarin de items tarotkaarten en demonenvlees zijn, de statuseffecten medische termen zijn en de uitrustingen uit stukken huid en gevoelens bestaan?

Het is die unieke sfeer, de mix tussen “wat?” en weerzin, die overal vakkundig uitpuilt in OFF. Je gaat lachen, je gaat verdrietig worden en je gaat er in het begin geen snars van begrijpen. Maar dan klikt het, en plots hebben de stricte decors een dubbele functie als metafoor en worden de ogenschijnlijk inhoudsloze dialogen haast een kafkaiaanse kritiek op het moderne hyperconsumerisme. Alles, van de personages tot hoe OFF steeds met je verwachtingen een loopje neemt, maakt van deze titel een ware ervaring. Het is een wilde, maar tegelijk ook eentje die je door zijn uitstekende beheerste balans nooit loslaat. En ook al is er geen echte reden of betekenis achter deze vijf uur durende koortsdroom, kan je het net als bij echte kunst gemakkelijk een eigen invulling geven. De drie eindes die het spel bevat, maken dat ook nog eens extra duidelijk. Het verhaal en de wereld van OFF zijn echt absoluut om duimen en vingers bij af te likken en veruit zijn sterkste punt.

Tussenin de combat en talrijke dialogen is OFF verder vooral een puzzelspel. De meeste hiervan testen je patroonherkenning en geheugen. Kan je de code ontrafelen voor dit slot? Snap je hoe je dit plan moet interpreteren? Begrijp je wat die NPC echt bedoelt? Ze zijn gevarieerd, slorpen niet zot veel van je tijd op en hebben vaak ook iets toe te voegen aan het verhaal. Ze zijn ook nooit echt supermoeilijk zonder daarom weggevertjes te zijn. Je moet er vaak toch even de kop over breken. Lukt het niet, dan worden er nieuwe hints toegevoegd om je te helpen, al krijg je ze natuurlijk ook niet zomaar.

NES Killer 7

Het meest opvallende aan OFF is uiteraard de artistieke stijl. De ultra minimalistische graphics, de kubistische landschappen gevuld met vlakke, schreeuwerige kleuren en de crunchy jpeg-achtergronden vormen een vista dat je niet geheel onterecht zou kunnen omschrijven als een NES-game met grootheidswaanzin. Niets is subtiel en alles is zo simplistisch dat het bijna komisch grenst aan amateurisme. Zelfs de resolutie is moedwillig retro om het kader ook als creatieve uitdrukking te gebruiken. Misschien lelijk of gedateerd voor sommigen, maar het is allemaal een bewuste keuze. De RPG Maker-engine kon namelijk veel meer aan. In 2008 had een spel er gerust als Final Fantasy VI uit kunnen zien. Nee, de artistieke parti pris is hier een werkwoord, iets om mee te spelen en te verbuigen maar vooral, iets om een sfeer mee te scheppen.

De leveldesign werkt slim in tandem hiermee. Door zijn eenvoud wordt de omgeving snel een doolhof en kan je een resem spullen verstoppen in wat de camera niet kan tonen. Er is zelfs een heel stuk waar je infinite scrolling als een puzzelmechanic zal moeten gebruiken. Andere keren vertellen de simpele graphics een verhaal door eenvoudig van kleur te veranderen, of zichzelf te spiegelen. Allemaal om te zeggen dat hoe OFF eruit ziet geen handicap is.

Het geheel zou echter maar half zo goed zijn zonder de perfecte soundtrack. Een gloednieuwe zelf, gezien Alias Conrad Coldwood geen terugkeer maakt voor deze release van OFF. Wees gerust, de originele spirit is behouden en zelfs beter gemaakt door remixes en nieuwe tracks van onder andere Morusque (Seasons After Fall), Camellia (Sound Voltex, Beatmania) en niemand minder dan Toby Fox (Undertale, Deltarune). De opzwepende jazz-samples gemixt met industrial zijn nog steeds perfect voor de gevechten, terwijl lichtere chiptunesmuziek en ongemakkelijke ASMR-ambiance de rest van de atmosfeer dragen. De nieuwe battle tune WHITE MEAT is eentje om steevast in de playlist te steken en is misschien eigenhandig de hoofdreden dat gevechten in OFF niet tegensteken.

Endgame+

Er is natuurlijk veel meer nieuw dan de soundtrack in deze heruitgave. We vlogen erover in onze gameplay-paragrafen, maar de UI van zowel gevechten als menu’s werd helemaal herzien en het is er beter op geworden. Gevechten hebben zelfs een gloednieuwe mechanic met crits. Deze versnellen de beurt van je personage aanzienlijk en zijn ook multi-inzetbaar. Je kan er meer schade mee aanrichten uiteraard, maar een critical heal of buff werkt evenzeer. Meer strategie tijdens de bazen en het versnelt ook gewoon de kleine fights, dus win-win.

Daarnaast is de endgame ook iets rijker geworden. De drie verschillende eindes zitten er zoals gezegd nog steeds in, maar hier komen nu zes extra bazen bij kijken. Elkeen heeft ook zijn eigen puzzle mechanic, waardoor het ook interessante content is en niet gewoon meer endgame grind betekent.

En je zou het haast vergeten, maar het spel is ook voor het eerst officieel speelbaar in het Engels, Frans, Italiaans, Spaans en Duits. De originele ervaring blijft nog steeds de beste en dus is dit vreemd genoeg al de tweede keer dit jaar dat we een turn-based RPG in de taal van Molières aanraden.

Relevanter dan ooit

Om heel eerlijk te zijn, we hebben destijds niet de originele Franstalige OFF gespeeld. Desondanks zou je echt blind moeten zijn om niet te zien dat OFF het prille begin was van een genre dat uiteindelijk zal leiden tot tenoren als Undertale. OFF was er vroeger en leeft natuurlijk niet in de schaduw van Toby Fox’ megahit, maar nu is er zelfs geen discussie meer: OFF is een must play voor liefhebbers van het genre, nieuwkomer of niet. De thema’s zijn nog brandend actueel en de aspecten die in 2008 misschien pover waren, zijn nu eigenlijk weer hip en retro. Zelfs het vechtsysteem met vernieuwingen kan je tegenwoordig eerder als een FFVII-callback zien dan de standaardinstellingen van een verouderde engine. Van RPG Maker-zijproject tot volwaardige titel met toeters, bellen en een fysieke release. Een verdiend parcours voor een hoogst atypische titel, die het nu meer dan ooit verdient om minstens één keer ervaren te worden.

(Oh en voor wie wil, kan je dit gerust ook op Steamdeck spelen zonder enige aanpassingen. Of je kan jezelf trakteren met een deluxe fysieke editie op Switch)

Zin in meer RPG’s?

• Clair Obscur: Expedition 33 is als emotionele en Franse turn-based rpg een prestatie van jewelste en maakt grote kans om het spel van het jaar te zijn.
• The Elder Scrolls IV: Oblivion Remastered is een zeer getrouwe heruitgave van het gelauwerde origineel.
• Nightreign is geen slecht spel, maar je moet in de ideale omstandigheden spelen om er echt van te kunnen genieten.
• Xenoblade Chronicles X: Definitive Edition biedt meer verbeteringen dan verwacht.