Sense and Sensibility review: modern en getrouw

Bij het oeuvre van Jane Austen denken de meesten waarschijnlijk eerst spontaan aan Pride and Prejudice. Nochtans was Sense and Sensibility haar eerste boek. Beiden hebben al een bekende en geliefde filmadaptatie. Maar die van Sense and Sensibility is inmiddels 30 jaar oud, dus mocht er wel eens een nieuwe komen.

Familiezaken

Nadat vader Dashwood sterft, blijven zijn vrouw (Catríona Balfe, Outlander, Ford v Ferrari) en drie dochters Elinor (Daisy Edgar-Jones, Normal People, Twisters), Marianne (Esmé Creed-Miles, The Sandman) en Margaret (Bodhi Rae Breathnach, Hamnet) met weinig achter door zijn schulden. Daardoor hoopt iedereen dus op een goeie partij, een rijke man, voor de zussen. Dat blijkt nog meer nodig wanneer hun halfbroer John (Tom Brooke, Slow Horses, Empire of Light) aanspraak maakt op het huis met z’n vrouw Fanny (Stacy Martin, The Testament of Ann Lee). Ook haar broer Edward Ferrars (George MacKay, 1917, Pride) komt tijdens de rouwperiode op bezoek, en het klikt vooral heel goed met Elinor.

Maar dan verhuist het gezin noodgedwongen naar Barton, waar ze goedkoper kunnen wonen dankzij familievriendin Mrs Jennings (Fiona Shaw, Killing Eve). Edward beloofde hen te bezoeken, maar tot de spijt van Elinor gebeurt dat niet meteen. De extraverte Marianne heeft op het platteland ineens meerdere aanbidders. Mrs Jennings wil haar koppelen aan de stugge kolonel Brandon (Herbert Nordrum, The Worst Person In The World). Zij heeft het echter meer voor de even passievolle Mr Willoughby (Frank Dillane, Urchin), tot ook hij ineens vertrekt zonder een aanzoek. En dus trekken de zussen Dashwood naar Londen om meer duidelijkheid te krijgen.

Zusje en nichtje

Ik zal maar beginnen met toe te geven dat ik van Sense and Sensibility noch het boek heb gelezen, noch de versie van Ang Lee en Emma Thompson heb gezien. (Zenders programme(e)r(d)en absoluut te weinig klassiekers.) Daar sta ik nu wel voor te springen, want deze versie van Georgia Oakley kon me heel erg bekoren. Zoals veel millennials heb ik een speciaal plekje in mijn hart voor Pride and Prejudice van Joe Wright uit 2005. Deze film voelt wel als een spiritueel zusje daarvan, en misschien het nichtje van Little Women van Greta Gerwig.

Jane Austen is nog altijd een van de meest geliefde auteurs ter wereld. Het blijft opmerkelijk hoe universeel en relevant haar verhalen blijven tot op de dag van vandaag. Maar dat wil niet zeggen dat je er automatisch een geslaagde adaptatie kan van maken. Daarvoor schakelde Oakley ook een auteur in. Diana Reid is een Australische dertiger die al bestsellers schreef zoals Love & Virtue and Seeing Other People, die allemaal te maken hebben met complexe relaties. Sense and Sensibility is haar eerste scenario, maar dat merk je er niet aan.

Moderner

Net zoals Gerwig hebben Oakley en Reid ervoor gekozen om een paar verhaalaspecten aan te passen en het verhaal zo iets moderner te maken. De familie- en zusterband tussen de Dashwoods staat hier absoluut voorop. Die voelt niet plichtsbewust of arbitrair, maar oprecht en herkenbaar. Mrs Dashwood wil dat haar dochters een blij huwelijk hebben. Tegelijkertijd zijn ze er zich ook van bewust dat het door hun financiële situatie niet eender wie kan zijn.

Daarnaast is ook de focus van de film iets anders. Middelste zus Marianne staat centraler dan in de versie van Thompson, die vooral ging over Elinor. Marianne is onstuimiger dan haar oudere zus en gaat nog iets meer in tegen de verplichtingen van haar tijd. De omgangsetiquette negeert ze al eens, ook in het bijzijn van hooggeplaatsten. Ze heeft veel interesses en passies, en maakt duidelijk dat ze daarin niet zomaar beteugeld zal worden. Marianne voelt meer van onze tijd, en daardoor krijgt het verhaal een iets ander perspectief dat het verhaal nog iets toegankelijker maakt voor de kijkers van vandaag. (Net zoals Gerwig in Little Women meer aandacht schonk aan Amy en het verhaal open trok.)

Ook het leeftijdsverschil tussen Marianne en kolonel Brandon is hier minder een discussiepunt. In het boek is dat zo’n 17 jaar, want Marianne is 16 en hij vooraan de 30. Dat was niet ongewoon in die tijd, al helemaal niet in gearrangeerde huwelijken. Maar zeker vandaag roept het vragen op over de machtsverhoudingen in de relatie. In de Ang Lee-versie leek dat verschil misschien zelfs nog groter, omdat Kate Winslet toen 19 was en Alan Rickman 48. Hoewel we hier niet zeker weten wat het verschil tussen de personages is; door de acteurs lijkt het hier al minder: Esmé Creed-Miles is 26, Herbert Nordrum 39. Beiden zien er hier ook nog iets jonger uit.

Verbonden met de natuur

Zo komen we vanzelf uit bij de casting, want ook die is zeker geslaagd. De dialogen blijven in de geest van het Regency-tijdperk, maar er zijn niet te veel monologen die het tempo van de film dreigen te verstoren. Marianne is de meest praatgrage zus, en Esmé Creed-Miles grijpt haar eerste grote rol met verve. Ze is de dochter van acteurs Charlie Creed-Miles en vooral Samantha Morton, die laatst nog schitterde in The Odyssey. Veel om te proberen nastreven, maar in bepaalde scènes herken je naast gelijkaardige trekken ook al een zweem van diezelfde intensiteit. Ze maakt de soms grillige Marianne nooit overdreven naïef of kinderachtig.

Daisy Edgar-Jones is nu al een van de standvastigste actrices van haar generatie. Ze heeft een veel internere rol als de rationele Elinor, net als George MacKay en Herbert Norstrum als de ingetogen Edward en afgesloten Brandon. Veel zeggen ze dan ook, zoals het eigenlijk in elke goede romantische film betaamt, met blikken. Ik zeg het misschien tot vervelens toe, maar mannelijke acteurs die op de juiste manier naar een love interest kunnen kijken: goud waard! MacKay is zijn carrière nog niet veel bestempeld als een romantische held. Maar met zijn jongensachtige gelaat en speelsheid gaat het hem heel goed af. Norstrum, die doorbrak in The Worst Person in the World, had ik zelfs niet herkend onder al die gezichtsbeharing.

Tot slot viel het me meteen op dat deze Sense and Sensibility sterk verbonden is met de natuur. In de vorige versie was alles iets strakker, maar hier voelt alles wat ruiger, wilder aan, zoals het bos, de zee en zelfs het platteland waar de Dashwoods naartoe verhuizen. Alleen al in de openingsscène ligt Marianne in een ongemaaide heide. Er zijn ook regelmatig tussenbeelden van spinnen die een web maken, bijen op bloemen en lichtinval op bepaalde landschappen.

Dat zet zich ook door in de productie. Cinematograaf Arnaud Potier (Dead Man’s Wire) kiest niet voor veel saturatie, maar wel een lichtrijke, scherpe en soms warme look die de verschillende sferen onderstrepen. Ook de kostuums en haarstijlen van Grace Snell Pillion (The Outrun) zijn niet te gestileerd. Daardoor krijg je niet dat verkrampte gevoel van veel kostuumdrama’s. De muziek van Roger Goula is dan weer heerlijk romantisch en komt meteen in mijn Spotify-afspeellijst terecht.

Sense and Sensibility is nu te zien in de bioscoop.