The Testament of Ann Lee review: bezwerende muzikaliteit

Amanda Seyfried miste net een Oscarnominatie voor haar intense vertolking in The Testament of Ann Lee, de al even intense en oprecht speciale muzikale biopic van een opmerkelijke religieuze figuur. Wij gingen kijken op Filmfestival Oostende en moeten onze lofzang niet langer inhouden.

Beweging en zang

Ann Lee (Amanda Seyfried, The Housemaid) werd geboren in Manchester in 1736, toen het leven er erg hard was. Haar hele familie werkt lange dagen, ook zij en haar jongere broer William (Lewis Pullman, Thunderbolts*). Ze ziet hoe haar vader haar moeder behandelt en wil zich daartegen verzetten. Door de straffen die ze krijgt, keert ze steeds meer naar God op zoek naar houvast. Jaren later wil ze Hem ook dienen. Zo belandt ze bij de ‘Shaking Quakers’, oftewel ‘Shakers’, een religieuze beweging die haar naam krijgt door de (letterlijk en toen ook figuurlijk) schokkende manier waarop ze dansen tijdens hun geloofsbelijdenis. William is haar rechterhand terwijl ze zich steeds meer in haar geloof verdiept.

Ze ontmoet er ook haar man Abraham (Christopher Abbott, Wolf Man), die gauw een familie met haar wil. Wanneer ook dat niet uitdraait zoals verwacht, is haar geloofsmissie duidelijk. Ze groeit uit tot de leider van de Shakers, en legt met het celibaat een van de grondregels vast. Die beslissing om zich af te keren van het traditionele gezinsleven zet kwaad bloed bij de andere gelovigen en bij uitbreiding de gemeenschap. Om meer mensen te bereiken, verlaten ze Manchester voor Amerika en beginnen ze daar hun geloof te verspreiden. Ook daar kunnen ze niet altijd op begrip rekenen, maar stilaan breiden de Shakers zich uit.

Sfeer

The Testament of Ann Lee kondigt zichzelf vanaf de eerste seconde aan. Musicalhaters kunnen dan al meteen gaan vluchten, want dat is net wat het onderwerp van de film typeert. Ze uiten hun geloof dus met zang en dans: geen choreografieën à la Step Up, maar bewegingen die van diep lijken te komen en vaak het lichaam doen schudden. De film bevat dan ook heel wat muzikale nummers, gebaseerd op traditionele folkachtige Shakerliedjes en mooi overgebracht door componist Daniel Blumberg. Het zorgt meteen voor een bepaalde sfeer die mij alleszins meteen meevoerde. De setting, sets en locaties doen denken aan films als The VVitch of Das Teufels Bad, met veel aandacht voor de natuur en het aardse. De beeldvoering is dan ook zacht met veel natuurlijke belichting. Ook de montage, vooral bij de nummers, is vaak erg knap gedaan.

Mona Fastvold (The Mustang) maakte vorig jaar met echtgenoot Brady Corbet nog het historische epos The Brutalist, dat ons niet echt kon bekoren. Het scenario voor The Testament of Ann Lee schreven ze samen, maar deze keer neemt Fastvold de regie op zich. Beide films hebben een paar dingen gemeen zoals de vertelstructuur in hoofdstukken, de lineaire, chronologische biopicvorm en de focus op een sleutelfiguur in een bepaalde stroming. Alleen was Laszlo Toth fictief en Ann Lee zeker niet, en heeft deze film voor mij meer ziel dan The Brutalist. Niet omdat het een vrouw is, maar omdat Ann Lee ook echt beterschap wilde voor anderen en niet enkel zichzelf.

Vooruitstrevend

Voor haar tijd was Lee echt vooruitstrevend. Ze ging in tegen de genderrollen van die tijd en geloofde dat mannen en vrouwen gelijk waren. Vrouwen moesten meer kunnen zijn dan alleen moeders. Alle gelovigen werkten voor hun gemeenschap en hielden er een eenvoudig leven op na. De Shakers staan dan ook bekend om hun handwerk, met geweven stoffen en minimalistische meubels. Ook rassengelijkheid preekte Lee, wat de Shakers in de Nieuwe Wereld niet in dank werd afgenomen.

Dat waren bewonderenswaardige overtuigingen voor hun tijd, maar hun geloof had ook een keerzijde. Het celibaat was een strikte wet die vooral voortkwam uit de trauma’s van Lee, die haar daarin hard maakten. In Manchester zag ze hoe mannen vrouwen misbruikten en daardoor werd ze ongemakkelijk van seksualiteit. Haar man Abraham was in de beginperiode van hun huwelijk gebrand op kinderen, maar ze had vier moeilijke zwangerschappen en verloor ook nog eens elk kind dat ze baarde. Dat versterkte haar geloof nog maar dat het huwelijk en seks zondig waren. Leden die toch verliefd werden en fysieke intimiteit toonden, werden dan ook verstoten uit de gemeenschap.

Ook vandaag trekken we nog altijd kanttekeningen bij het celibaat, zoals in het katholicisme. Daarnaast zijn de tactieken die ze gebruikten om te rekruteren niet altijd even respectabel. Net zoals bij andere religies zit er een angstaspect en zelfverheerlijking in. Lee geloofde dat zij de vrouwelijke incarnatie van Jezus was en dat zij verlossing zou brengen. Expliciete kritische noten daartegen ontbreken wel in The Testament of Ann Lee, maar het is zeker ook geen eenzijdig verafgodend portret.

Hypnotiserend

Al even hypnotiserend als de setting, en cruciaal voor het succes van The Testament of Ann Lee is de actrice die haar vertolkt. Amanda Seyfried en Fastvold hebben al een paar keer samengewerkt. Fastvold regisseerde drie afleveringen van de Apple+-serie The Crowded Room en een aflevering van Long Bright River, beide met Seyfried in de hoofdrol. Seyfried is lang onderschat en ondergebruikt geweest in Hollywood, maar haar vertolking als Elizabeth Holmes in The Dropout een paar jaar geleden heeft blijkbaar bij velen de ogen geopend.

Dit is dan ook het beste werk uit haar carrière. Het is een ongelofelijk intense en veelzijdige rol, en Seyfried smijt zich helemaal. Naast het acteren is er ook nog zang en dans. We weten dankzij Mamma Mia! en Les Misérables al dat ze iedereen naar huis zingt, maar ook haar fysieke intensiteit is indrukwekkend. Seyfried haalde dit awardsseizoen heel wat nominaties binnen voor haar vertolking, en terecht. Voor ons had ze die Oscarnominatie ook verdiend. Ze wordt ook ondersteund door een sterke cast. Lewis Pullman en Thomasin McKenzie spelen belangrijke rollen en krijgen ook wel wat ruimte om een impact te maken.

Een muzikaal historisch drama over geloof zal zeker niet ieders ding zijn, maar als je je erdoor laat meeslepen, is het een hele ervaring. Wil je nog wat meer info over Ann Lee en de Shakers? Op Filmfestival Oostende kregen wij een inleiding van Girls on Film, die we van hen ook met jullie mogen delen.

The Testament of Ann Lee is vanaf 11 maart te zien in de bioscoop.