Dreams review: zonder dromen geen passies

Dreams of eigenlijk Drømmer is een Noorse film. Het is tevens het middelste deel van het drieluik Sex – Dreams – Love. Of eigenlijk het drieluik Sex – Drømmer – Kjærlighet. Maar dat bekt nu eenmaal moeilijker. We zullen vanaf nu ook over Dreams spreken aangezien de film op deze manier internationaal uitgebracht wordt en je hem zo makkelijker zelf kan terugvinden.

Bovenstaande uitleg is mogelijks nogal verwarrend aangezien Dreams ook een film is die perfect op zichzelf staat. We zagen deze op Film Fest Gent, zonder een ander deel van het drieluik gezien te hebben. En dat is perfect oké.

Dreams is een coming-of-ageverhaal over de tiener Johanne (Ella Øverbye) die een crush krijgt op haar leerkracht Frans, Johanna (Selome Emnetu). Ja, ze maken het makkelijk met de namen. Johanne schrijft haar gevoelens neer in een dagboek om er later op terug te kunnen te kijken en niet te vergeten wat ze voelde. Ze vertelt dit uiteraard tegen niemand en houdt haar verliefde gevoelens voor zichzelf. Tot een jaar later. Ze besluit haar dagboek te laten lezen door haar grootmoeder. Haar grootmoeder is zelf een auteur en ze wil graag weten of er iets waardevols in haar teksten zit. Oma Karin (Anne Marit Jacobsen) leest het boek en laat dit dan toch ook lezen aan Johannes mama, Kristin (Ane Dahl Torp).

Zo begint Dreams als een eenzijdig verhaal van Johanne naar een veel complexer gegeven wanneer ook mama Kristin en Oma Karin de ruimte nemen om te reflecteren over liefde en hun dromen.

Verweven gevoelens

Het narratief in Dreams wordt voortgeduwd door de gevolgen van Johannes delen van haar gevoelens. De mensen rond haar voelen de nood om deze gevoelens in een hokje te duwen en te labelen terwijl dit niet de bedoeling was van Johanne. Het essentiële proces om zelf met Johanne te praten over de verwarrende gevoelens die ze ervaart, komt niet direct naar boven bij haar mama en oma. Wel zien we de oma en mama onderling veel dieper over de situatie praten met elkaar. Dit zegt veel over hoe we omgaan met de gevoelens van onze jongeren. En het oordeel dat ze hebben over Johanne is voor hen duidelijk belangrijker dan Johannes gevoelens zelf.

Johanne is uiteraard nog maar 17 en de vraag of haar leerkracht Frans ook effectief misbruik gemaakt heeft, wordt snel van de tafel geveegd. Dit is ook niet waar Dreams om gaat. De sfeer dat er iets had kunnen gebeuren, voel je wel heel de tijd in de scènes tussen Johanne en Johanna.

Een echt plot of climax heeft Dreams niet. Een heel duidelijke ontknoping ontbreekt ook, maar dat is duidelijk ook niet de bedoeling. En het stoort ook niet dat we dit niet krijgen. We meanderen een beetje tussen Johannes perspectief, dat wel het hoofddeel van de film beslaat, aangezien ze ook de vertellende voice-over is, en het perspectief van Karin en Kristin. Aan het hun perspectief is het vooral interessant om te zien hoe beide vrouwen aanvankelijk een andere mening hebben over de situatie van Johanne maar door gesprek toch dichter bij elkaar uitkomen. Beide vrouwen zijn opener tegen elkaar over hun dromen dan ze ooit geweest zijn. En nu moeten ze nog de link leggen om dit ook te doen met Johanne zelf.

Dreams vertelt eigenlijk meerdere coming-of-ageverhalen. We hebben zowel een actueel portret van Johanne haar gevoelens maar ook de reflecties uit het verleden van Karin en Kristin. Ook deze krijgen, via gesprekken, een hele ontwikkeling mee.

Tell, don’t show

Regisseur Dag Johan Haugerud gebruikt doorheen de film meerdere verteltechnieken om de kijker vast te houden. Als eerste hebben we de frequent terugkomende vertelstem van Johanne die de gedachten en gevoelens van ons hoofdpersonage steeds bevatten. Daarbij draagt de score van Anna Berg bij tot de emotionele rit die we met Johanne maken. De muziek is goed op elkaar afgestemd waardoor je naadloos overvloeit van de gedachten (of dromen) van Johanne naar die van haar mama en oma. Via de muziek voel je ook het centrale thema van hoe de gevoelens van de ene de dromen van een ander kunnen beïnvloeden. En hoe deze dromen zich niet beperkten tot onze slaap, maar eigenlijk ons dagelijkse doen mee vorm geven.

Dreams vertelt het verhaal ook niet lineair. Er zijn twee grote tijdlijnen. Enerzijds de periode waarin Johanne les kreeg van Johanna. Anderzijds een jaar later wanneer haar mama en oma haar dagboek bespreken. Er wordt steeds tussen beiden geschipperd, wat voor verfrissing zorgt.

Passie, voor een hobby of de kunsten, of gewoon in de romantiek, kan niet ontstaan zonder eerst te dromen. Iedereen neemt eerst de tijd om zelf te dromen over hoe deze mogelijke passie het leven kan veranderen. En langs de andere kant: hoe kunnen we echt een oordeel vellen over een ander zonder eerst te dromen over hoe we die persoon idealiter zien? En wat wanneer een droom dicht bij de werkelijkheid komt? Dit klinkt allemaal gewichtig en zwaar, maar is het zeker niet. De gesprekken zijn heel naturel en toegankelijk. De beste vergelijking die ik kan maken is misschien deze met de Before-trilogie. Maar deze keer over de generaties heen en met het prachtige Oslo als achtergrond.

Droom zelf mee en word terug gebracht naar je eigen puberale crushes met Dreams in de bioscoop vanaf 19 november.