Rietland review: stilte tijdens de storm

Met al die zonneschijn van de afgelopen weken kan je je nog moeilijk voorstellen dat het ooit weer herfst wordt. Dat is nu net wanneer het onheilspellende Rietland zich afspeelt. Wij gingen kijken op Film Fest Gent en werden best wel ondergedompeld.

Stille waters

Johan (Gerrit Knobbe) is een rietsnijder in Overijssel in Nederland. Hij woont er alleen sinds het overlijden van z’n vrouw en die eenzaamheid laat zich overal voelen. Wanneer hij het lijk van een jong meisje vindt in z’n riet, kijkt het dorp al snel in de richting van de jongens van over het water, de Troeters. Hun reputatie is namelijk allesbehalve positief. Z’n eenzaamheid wordt wat verbroken wanneer z’n kleindochter Dana (Loïs Reinders) komt logeren.

Hij is logischerwijs zelf in de ban van de zaak en vermoedt dat de zoon van een bevriende boer er iets mee te maken heeft. De kleine gemeenschap heeft het zo al moeilijk genoeg, dus houden de meesten zich erbuiten. De familie in kwestie houdt er niet van dat hij vragen begint te stellen en probeert hem van z’n stuk te brengen.

Zuinigheid

Wat in Rietland vooral overheerst, is de stilte. Nog voordat de zaak in het spel komt, zie je al de isolatie waarin Johan en eigenlijk ook de gemeenschap leeft. Dit is geen typische whodunit met een gepassioneerde detective op zoek naar aanwijzingen. Johan zwijgt eigenlijk het grootste deel van de film, en toch is er een onderhuidse spanning die je constant voelt. Dat komt vooral door de intrigerende vertolking van Gerrit Knobbe. Hij is geen professioneel acteur, maar werd door regisseur Sven Bresser opgemerkt in een vergadering.

Volgens website De Lage Landen gaf Bresser hem de rol net om z’n stilte: “Bresser had hem anderhalf uur zien zwijgen tijdens een vergadering tussen verschillende gebiedsbesturen en vond Knobbes houding uitstekend passen bij een film die iets anders dan enkel de menselijke stem aan het woord wil laten.” En dat is zeker goed gelukt. Johan is een man van weinig woorden, net als vele anderen in de gemeenschap. Naast de dreiging van de zaak wordt ook hun beroep bedreigd door ‘de moderne tijd’ en dalende prijzen. Ook dat thema komt wel aan bod.

Sfeervol

Het tempo is heel traag, want we volgen vaak de bezigheden van Johan. Daar is niet iedereen fan van, maar voor mij bleef het verhaal boeiend. De film staat of valt dan ook met de vertolking van Knobbe. Ingetogen acteren is in zo’n kalme film niet zo vanzelfsprekend, maar hij zuigt steeds je aandacht op. De man heeft ook iets heel aimabels over zich, waardoor je al snel met hem meeleeft. Je gelooft ook zo dat er veel intern gebeurt.

Regisseur Sven Bresser heeft veel aandacht voor het visuele. Vooral de natuur en het riet komen centraal te staan, met vaak prachtige shots tot gevolg, zoals wanneer Johan riet verbrandt tijdens de zonsondergang. Het beeld is ook redelijk korrelig, waarschijnlijk omdat het op film is opgenomen, wat ook wel iets speciaals toevoegt. Er is weinig muziek te horen, maar de geluidsmix laat alle natuurlijke elementen wel spreken. Dit is een kleine film die het wel tot in Cannes schopte, wat straf is voor een regiedebuut. Rietland heeft een duidelijk doel en slaagt er goed in om je in de sfeer onder te dompelen.

Rietland is sinds 22 juli te zien in de bioscoop.