X-Men: Elsewhen volume 1 review – John Byrnes zwanenzang

X-Men: Elsewhen verschijnt bij Abrams onder hun Marvel Arts-lijn. Een samenwerking met Marvel Comics waarbij Abrams chique ogende graphic novels uitgeeft met Marvel-personages. Eerder verscheen daar bijvoorbeeld het fraaie Fantastic Four: Full Circle dat werd gemaakt door Alex Ross.

Het zal een driedelige reeks worden waarin John Byrne in feite afscheid neemt van zijn rijke comiccarrière met de reeks waarmee het voor hem begon.

Terug naar 1980 en de Phoenix

De spectaculaire opmars van de X-Men begon eigenlijk in 1980. Het duo Chris Claremont en John Byrne zette in dat jaar de verhaallijn op die later bekend zou staan als The Dark Phoenix Saga. Jean Grey had in de ruimte een ongeluk waardoor ze wordt blootgesteld aan grote hoeveelheden straling, en dat weet ze te overleven doordat een kosmische kracht met haar samensmelt.

Gedurende dat jaar wordt ze langzaam maar zeker meer en meer gecorrumpeerd door deze kracht die bekend staat als de Phoenix Force. De X-Men beseffen dat deze kracht te veel is om te dragen voor een mens. Wanneer Jean/Phoenix het klaarspeelt om zelfs een bewoonde planeet te vernietigen, besluiten andere bewoners in de kosmos dat het genoeg is geweest.

Jean en de X-Men worden door vertegenwoordigers van de Shi-Ar meegenomen naar de maan voor een gevecht op leven en dood met kampioenen van de Shi-Ar waarmee uiteindelijk over haar lot zal worden beslist. Grey en de X-Men winnen, maar toch kiest ze ervoor om te sterven in de blauwe zone aan de achterkant van de maan.

Hiermee hadden Claremont en Byrne niet alleen de richting maar ook de toon gevonden voor deze serie. Alleen zou Chris Claremont vanaf 1981 alleen verdergaan met een nieuwe groep tekenaars. Lees ook dit artikel om meer te lezen over deze periode.

En toen was daar Elsewhen

Elsewhen begint op het moment dat The Dark Phoenix is afgelopen en het wordt uitgewerkt volgens de visie die John Byrne en Chris Claremont oorspronkelijk hadden waarbij Phoenix het overleefde. Ze heeft een lobotomie gekregen van de Shi’Ar en leeft nu op de aarde onder supervisie van haar ouders met de mentale capaciteiten van een vijfjarige.

2 maanden later gaan de X-Men op verzoek van professor X op reis naar het Savage Land omdat de prof daar een uitbarsting heeft gezien van onbekende energie. Natuurlijk gaat Kitty Pryde, hoewel ze veel te jong is, stiekem mee. Wanneer ze in een onoplettende bui door de vloer van de Blackbird faseert en in de jungle verwijnt, weten de X-Men wat hen te doen staat.

Verder leren we ook dat Project Wideawake nog altijd leeft en dat ze werken aan nieuwe Sentinels om het zogenaamde mutantenprobleem op te lossen. De X-Men krijgen het druk.

Lomp

En nu is het tijd om harde noten te kraken. John Byrne is natuurlijk al halverwege de zeventig en dat zie je redelijk terug in de tekeningen. Het is allemaal wat platter en stijver en sommige gezichten van bijfiguren zien er bijna uit alsof ze ernstige maagkrampen hebben. Wat niet helpt, is dat het inktwerk wordt gedaan door de onbekende Paul Wills. John Byrne had op zijn forum een thread geopend waar mensen hun inktwerk konden laten zien dat ze van de Elsewhen-pagina’s hadden gemaakt. Wills is nog te lomp en te onbeholpen, waardoor het tekenwerk nog meer aan subtiliteit inboet.

Het verhaal is magertjes. Byrne heeft natuurlijk altijd een grote mond gehad over het feit dat hij klaar was met het werk van Claremont. Helaas laat hij ook hier zien dat zijn werk vooral bestaat uit plot en niet uit karakterontwikkeling. Gelukkig zorgt de opzet van dit werk ervoor dat hij in ieder geval niet de klok weer terugdraait naar de jaren 60 zoals 25 jaar geleden.

Het einde van ome Byrne

Het was een hele klus om deze hardcover te pakken te krijgen. De eerste oplage van 25.000 exemplaren was binnen een vloek en een zucht uitverkocht, maar een wakkere winkelier wist er nog een te bemachtigen.

Het is een op prachtig mat papier gedrukte hardcover die stevig is ingebonden. Dit is een aardig boekje geworden.

Waarom dan de harde woorden? Tja, het is ernstig gewoon jammer dat John Byrne, die ooit een koning in de jaren 80 was en erg succesvol, eigenlijk het spoor al heel lang is kwijtgeraakt. X-Men: Elsewhen is heel erg van een bepaalde tijd en dat is niet de 21ste eeuw.

En toch? John Byrne was groot en nu hij langzaam maar zeker officieel verdwijnt, wil je ook bij het afscheid zijn.

X-Men: Elsewhen verscheen in juni 2026 en is te koop bij o.a. bol.com

We ontvangen een kleine commissie als je iets koopt via onze partnerlinks.