The Best Immigrant review: hakt erin

Nog voor deze reeks uitkwam, zat Filip Dewinter van Vlaams Belang al op z’n paard. The Best Immigrant zou de kiezers negatief willen beïnvloeden en de partij willen demoniseren. Wie het schoentje past, trekke het aan, denk ik dan. Nochtans wil de reeks vooral focussen op de gevaren van een extreemrechtse gedachtengang maar ook op empathie voor mensen met een migratieachtergrond, die soms nog altijd als “niet-Vlamingen” gezien worden, hoe lang ze hier ook al wonen. Wij konden de eerste twee afleveringen al bekijken en waren danig onder de indruk van wat we zagen.

Afleveringen gezien: 2/5

Niet-zo-ver-van-m’n-bedshow

2 jaar geleden organiseerde Streamz de Streamz Academy, een wedstrijd waarbij scenarioschrijvers een pitch mochten doen met ideeën voor nieuwe series. Het beste concept zou ontwikkeld worden tot een volledige reeks. The Best Immigrant van Raoul Groothuizen en Cristina Poppe kwam als winnaar uit de bus. Het concept is simpel maar beangstigend. In een weliswaar fictieve toekomst “die wel akelig dichterbij komt”, aldus de beginpancarte, raakt de extreemrechtse partij VPV aan de macht. België houdt op te bestaan en Vlaanderen gaat alleen verder als republiek.

De partij maakt al snel duidelijk dat de “echte” Vlaming voor zal gaan. Het koppel Muna (Jennifer Heylen, H4Z4RD) en Jamal (Farouk Ben Ali, Zonder Afspraak) ziet het met lede ogen aan. Hoewel Muna geadopteerd is toen ze klein was, heeft ze roots in Zuid-Soedan. Jamals familie komt uit Libië. Door een noodwet “voor territoriale zuiverheid” worden alle mensen met een migratieachtergrond (die niet “Amerikaans, Europees of Canadees” zijn), opgepakt en zullen ze teruggestuurd worden naar “hun land”. Muna en Jamal zouden dus gescheiden worden, en bovendien is Muna activiste voor meer vrouwenrechten in Zuid-Soedan, waardoor ze al op een zwarte lijst staat.

Producer Lauren (Charlotte Timmers, Billie vs Benjamin) ziet beelden van Muna’s arrestatie en wil haar en Jamal als kandidaten voor haar nieuwe spelshow The Best Immigrant. Daarin krijgt de winnaar uiteindelijk een verblijfsvergunning. De opdrachten beperken zich in de eerste twee afleveringen tot kennisvragen over Vlaanderen. Tussen de live-uitzendingen door verblijven ze in de Herberg, een soort Big Brother-huis. Verder geraken in de wedstrijd is natuurlijk wel ten koste van de anderen.

Knoop in de maag

Het is akelig dat de makers dit concept al meer dan 2 jaar geleden bedachten, want met de opkomst van extreemrechts in Europa, en de rest van de wereld als je kijkt naar bv. ICE in Amerika, is het nog relevanter dan ooit. De eerste aflevering heeft een stevig tempo omdat het natuurlijk een beeld moet schetsen van deze nieuwe realiteit en de personages. De mokerslagen laten dan ook niet lang op zich wachten. Van leerlingen die mee opgepakt worden tot “verblijfskampen” en Belgische identiteitskaarten die worden versnipperd met de woorden “Mevrouw Verstraeten, uw verblijfsstatus is niet meer wettig”. Die typisch Vlaamse naam gecombineerd met de rest van die zin alleen al getuigt van een vreselijke ironie.

The Best Immigrant is wel vaker een bewust frustrerende kijkervaring voor mensen met empathie. Van de dialogen die Louis Talpe als presentator moet uitkramen, tot de uiterst beledigende maar niet ontdenkbare voice-overs die Ella Leyers geeft bij introductiefilmpjes van de kandidaten, tot een misselijkmakend joelend publiek of sinistere medewerkers. Maar ook vooral wanneer we de kandidaten beter leren kennen, komt de ongemakkelijkheid vaak boven. Ze halen de slagzinnen of argumenten aan die xenofoben vaak gebruiken, en clichés tieren welig, maar dan op een confronterende manier. Het is best lastig om te omschrijven, maar zodra je het ziet, weet je het wel en komt het vaak binnen.

Tegenstrijdigheden

Er spelen tegelijk ook tegenstrijdigheden zoals die vaak in de echte wereld voorkomen. Zoals co-presentator Tarik (Saïd Boumazoughe) die wel mag blijven en door iedereen geliefd is, maar zich begrijpelijk slecht voelt bij de situatie en tegelijk ook niet kan weigeren. De zin “Dat is een goeie” hangt hier altijd wel als een donkere wolk boven.

Daarnaast werpt de reeks en de show nog eens de vraag op wat het nu juist betekent om Vlaams te zijn. Zo leunt de spelshow op kennisvragen van “dingen die echte Vlamingen wel moeten weten”, zoals spelling of dingen uit de Vlaamse canon. Net als in zogenaamde integratiecursussen zijn het zaken die de “gemiddelde Vlaming” wel eens op school gehoord heeft, maar absoluut niet meester is. Nog maar eens die ironie.

Ook heel passend is dat Muna in het begin lesgeeft over het boek Wil, dat handelt over collaboratie en de keuze tussen goed en kwaad. Dat thema komt hier ook aan bod. Mensen protesteren wel op school wanneer de politie binnenvalt, maar worden al snel tot stilte gedwongen. Ook een make-upartieste wil liever niet te veel zeggen over de show om haar job niet kwijt te raken, terwijl Lauren de show vergoelijkt door aan te halen dat zij de wet niet maken. Het zijn parallellen die kunnen tellen.

Spiegel

Maar het gaat uiteindelijk om de kandidaten. De diversiteit van de cast valt natuurlijk op in vergelijking met andere projecten dus dat is al een signaal dat daar meer kansen moeten komen. Bij de bijrollen zitten bekendere namen als Noa Tambwe Kabati (Nowhere, wtFOCK), Jérémie Makiese en Mariam Hakobyan (Assisen) maar het zijn vooral Jennifer Heylen en Farouk Ben Ali die centraal staan. Ben Ali is heel innemende als de oerdegelijk Jamal maar vooral Heylen krijgt naar mijn gevoel de hoofdrol die ze verdient en maakt al in de eerste twee afleveringen indruk.

Regisseur Michael Abay (Kameleon) en DP Pieter Van Alphen (Billie vs Benjamin) gebruiken veel handheldshots om de chaos in het begin nog wat te versterken. De grading is ook wel vaak somber, een beetje in de stijl van The Handmaid’s Tale, behalve op de shiny floor met al dat neonlicht. De muziek van Stijn Cole valt ook op, met vooral in de eerste aflevering muziek die me deed denken aan The Hunger Games, met meerstemmige zangpartijen en viool.

Subtiel is The Best Immigrant niet, en voor sommigen misschien erover, maar het voelt wel gepast. Soms moet je het ergste scenario laten zien om ons ervoor te behoeden. Ik vind het dus best gedurfd en een goede zaak dat zo’n reeks hier kan bestaan. Mensen die zich aangesproken of geviseerd voelen door de wereldbeelden die hier aangeklaagd worden, mogen dat van mij gerust persoonlijk nemen. Want als je de commentaren leest op de Facebook-pagina van Streamz is er volgens mij nog altijd nood aan om mensen met hun neus op de feiten te drukken en te doen inzien welk effect hun woorden echt kunnen hebben. Dan krijg je meer dan entertainment. Ik ben alvast benieuwd om te zien hoe de reeks afloopt.

De eerste twee afleveringen van The Best Immigrant zijn nu te zien op Streamz. Daarna volgt wekelijks een aflevering.