Radioman review: charmant en boeiend liefdesverhaal

Door de feestdagen raakte een cinemabezoek wat ondergesneeuwd (haha) in onze planning, waardoor we de nieuwe Vlaamse film Radioman misten vlak na release. Maar dat werd meteen rechtgezet in het nieuwe jaar en we raden jou hetzelfde aan.

Allen rond de radio

Het is 5 mei 1940, vijf dagen voor de Duitsers België binnenvallen. De jonge Elza De Vries (Femke Vanhove, Geldwolven) zingt af en toe spotjes in voor de radio, maar wil graag meewerken aan hoorspelen. Op de trein naar Brussel ziet ze Berre (Jef Hellemans, Knokke Off) voor het eerst. Hij is op weg om te logeren bij z’n tante (Els Dottermans) en nonkel (Jan Hammenecker). Hij is namelijk gek van geluid en mag dus stage bruitage (of foley zoals wij het tegenwoordig kennen) gaan doen voor de hoorspelen. Die worden allemaal opgenomen in de Flagey in Brussel, waar het Nationaal Instituut voor Radio-omroep (NIR) gevestigd is. Daar komt hij terecht bij de chagrijnige Polak (Koen De Bouw), die hem niet meteen alle kansen geeft.

Elza mag uiteindelijk een stemtest gaan doen om mee te acteren, en krijgt tot haar verbazing de rol onder leiding van Dries (Nico Sturm) en naast bekende acteurs als Fons Belloy (Peter Van den Begin) en Ida (Antje De Boeck). Maar haar vader (Robby Cleiren) vindt het geen goed idee en wil liefst onder de radar blijven. Uiteindelijk krijgt Berre door onvoorziene omstandigheden toch een kans om mee te helpen en gaat hij helemaal op in het vinden van de perfecte geluiden. Zo zien Elza en Berre elkaar terug en ontstaat er langzaamaan iets tussen hen. Toch komt de inval steeds dichterbij.

Een vergeten kunst

Frank Van Passel (De Smaak van de Keyser, Moresnet) schreef het scenario en regisseerde, en heeft in beide een goeie balans gevonden bij deze film. Wij leren al eens graag iets bij, en die aandacht voor detail is een van de sterkste kanten van deze film. Er zijn al genoeg films over het maken van tv, maar we vergeten dat radio heel lang het belangrijkste medium is geweest. De hoorspelen waren de voorlopers van de tv voor de gemiddelde mens en waren arbeidsintensief qua geluid. In films bouw je je set zodanig dat je alle geluiden meteen mee kan opnemen. Als je een scène hebt met een vliegtuig, dan heb je hoogstwaarschijnlijk een echt vliegtuig om te gebruiken, maar in hoorspelen is dat natuurlijk niet zo.

Het is dan ook heel interessant om te zien hoe dit allemaal in z’n werk ging. Foley als vak bestaat natuurlijk nog steeds, maar hier stond het pas echt centraal. Tegenwoordig gebeurt er ook veel via de computer, maar toen moest je de opnames live afspelen of nog vaker dan niet de geluiden zelf maken. Die interactie tussen wat ze allemaal gebruiken en het uiteindelijke resultaat is vaak bijna wonderlijk om te zien. Vooral Berre gaat daarin verder dan gewoonlijk en neemt geluiden op van alle mogelijke zaken.

Tussen besef en hoop

Door de tijdsperiode is Radioman eigenlijk een oorlogsfilm, maar dat blijft aanvankelijk eerder op de achtergrond. We zien wel hoe de situatie langzaam verandert en het bestuur zich voorbereidt op een mogelijke inval en de invloed daarvan op de radio, maar de meeste burgers zijn zich van nog niet veel kwaad bewust. Dat is wel anders voor Elza. Je voelt meteen dat er nog iets aan de hand is dat ze niet vertelt, maar het blijft toch confronterend wanneer je het eenmaal te weten komt, zeker wanneer andere mensen niet blijken te zijn zoals ze leken. Ook een andere gebeurtenis aan het begin van de film zet je met beide voeten op de grond.

En natuurlijk kan je wel verwachten dat ook naar het einde toe niet alles rozengeur en maneschijn blijft, maar toch hield ik dus geen zwaar gevoel over aan deze film. Integendeel, de prille relatie staat centraal en zorgt zelfs voor wat luchtige uitstapjes. Zo is er een plotse musicalachtige scène die een glimlach op je gezicht tovert (als je daarvan houdt, toch). Daarnaast blijft niet alles bij de realiteit. Zo is er wat licht magisch-realisme wanneer Berre Elza geluiden laat horen die hij voor haar opnam. Ook dat is misschien even wennen, en zal zeker niet iedereen z’n ding zijn, maar is wel heel mooi gedaan. Hetzelfde geldt voor de achtergronden in de omgevingsshots, die getekend zijn of het toch lijken, wat een heel leuk effect geeft voor een historische film.

Eigenzinnige elementen

Radioman ziet er daarnaast heel goed uit. Het is al even geleden dat ik nog in het Flageygebouw geweest ben, maar het is een prachtige omgeving om in te filmen. DP Laurens De Geyter (Ritueel, Dood Spoor) kiest ook niet altijd voor de conventionele camerastandpunten. Ook de kostuums van Margriet Procee zijn een lust voor het oog. De belichting valt ook op, met zelfs scènes waarin die plots verandert. In een film over foley trekt ook de mooie score van Wim De Wilde (De Smaak Van De Keyser) je aandacht. Soms lijkt die geluiden te gebruiken uit de omgeving zoals lepeltjes in de koffiehoek of typemachines in het secretariaat.

Het is niet evident voor twee nieuwkomers om zo’n film te leiden, maar Jef Hellemans en Femke Vanhove doen het uitstekend. Berre kan nogal eigenzinnig uit de hoek komen, maar Hellemans houdt hem altijd sympathiek en een tikkeltje onbereikbaar. Vanhove zuigt dan weer meteen de aandacht op met haar innemende uitstraling. Maar ook in een bepaalde meer dramatische scènes kan ze echt raken. Ze hebben ook goeie chemie samen, wat belangrijk is voor het verhaal.

Dat ook de rest van de cast er mag zijn, hoef ik al niet meer te zeggen met het kaliber acteurs dat hier verzameld is. En dan had ik ze in de korte inhoud nog niet allemaal opgenoemd. Waar ze voor deze film ook duidelijk op gelet hebben, is om opmerkelijke stemmen te casten, zoals bijvoorbeeld Nico Sturm, die perfect in die tijdsperiode lijkt te passen. Een speciale vermelding heb ik toch voor Els Dottermans, die eigenlijk in alles geweldig is, en hier ook voor de grappige en emotionele noot zorgt. Radioman is dus op vele vlakken misschien een atypische Vlaamse film, maar dat hebben we eens zo graag.

Radioman is nu te zien in de bioscoop.