Death By Lightning review: geschiedenis met een hoek af

Ik zal eerlijk toegeven dat ik misschien niet meer helemaal wist waarover deze miniserie nu weer ging toen ik eraan begon. Het waren vooral de hoofdrolspelers die me overtuigden om te kijken. Met kleppers als Michael Shannon en Matthew Macfadyen kan je al bijna niet misgaan. Toch heeft Death By Lightning me nog aangenamer verrast dan gedacht als een goedgemaakte en entertainende blik op een klein deel Amerikaanse geschiedenis.

Een stukje onbekende geschiedenis

De reeks maakt anders snel duidelijk waarover het zal gaan met een pancarte: “Dit is het waargebeurde verhaal van twee mannen die de wereld vergeten is. De ene was de 20ste president van de VS. De ander was de man die hem neerschoot.” Je weet dus meteen hoe het zal aflopen, maar dat bederft eigenlijk niks. Het is vooral de weg ernaartoe die ertoe doet. De twee mannen hebben op het eerste gezicht dan ook niks met elkaar te maken.

De eerste scène zet daarna al meteen de speciale toon die de rest van de reeks zal volgen. In 1969 wordt het Army Medical Museum opgeruimd, waar ze een pot met opgelegde hersenen vinden. De eigenaar: Charles M Guiteau. Zelfs de opzichter vraagt: “Who the fuck is Charles Guiteau?” Het antwoord laat niet lang op zich wachten. In 1880 is Guiteau (Matthew McFadyen, Succession, Pride & Prejudice) net vrijgelaten uit de gevangenis en woont hij tijdelijk bij z’n zus en schoonbroer. Hij wil vanalles doen met z’n leven maar heeft z’n verleden niet echt mee. Het wordt al snel duidelijk dat hij vooral een opportunist is die zichzelf belangrijk wil maken.

Aan de andere kant hebt je James “Jim” Garfield (Michael Shannon). Hij lijkt een gewone man, een schrijnwerker die ook met z’n gezin op een boerderij woont. Maar in de aanloop naar de presidentsverkiezingen wordt hij gevraagd om een speech te geven als steun voor kandidaat Sherman. Alleen geeft hij zo’n gepassioneerde speech dat hij uiteindelijk zelf als winnaar uit de bus komt. Guiteau komt eigenlijk eerder toevallig voorbij de conventie wanneer Garfield de kandidatuur wint. Hij kan hem de hand schudden en beslist dat hij Garfield wil helpen om president te worden. Maar daar blijft het niet bij, want hij is ervan overtuigd dat hij ooit een belangrijke rol zal spelen, met alle gevolgen vandien.

Geweldige hoofdrollen

Guiteau is zonder meer een van de meest memorabele personages die ik de laatste jaren zag. Er gaat een eagerness uit van hem die eerst bijna aandoenlijk is, maar gaandeweg minder sympathiek wordt. Uiteindelijk mondt het uit in grootheidswaanzin en wordt hij een ware fantast. Die neerwaarste spiraal komt niet plots maar wordt over de vier afleveringen geleidelijk getoond. Guiteau weet zich overal binnen te lullen of mensen te manipuleren om te krijgen wat hij wil. Dat wordt allemaal fantastisch vertolkt door Matthew Macfadyen, die hier een heel eind van z’n bekendste rol speelt.

Garfield is eigenlijk bijna het tegenovergestelde van Guiteau. Hij vocht in de oorlog en wil daarna liefst gewoon op z’n boerderij blijven. Toch brengt z’n passie hem naar de meest belangrijke rol in Amerika. De spreuk “Echte leiders worden gekozen” geldt echt wel voor hem. Ook de liefdevolle relaties met z’n vrouw Crete (gespeeld door Betty Gilpin) en z’n gezin is heel mooi voorgesteld. Michael Shannon is echt de perfecte keuze om zo’n man te spelen: met kalmte en gezag maar ook een goedzak met ontzettend veel warmte. Beide acteurs zijn dus echte topkeuzes.

Uitstekend gemaakt

Maar zij zijn natuurlijk niet de enige personages. Op vier afleveringen gebeurt er eigenlijk erg veel, want de beschrijving die ik aan het begin gaf, slaat nog maar op een aflevering. Garfield heeft ook tegenstanders tijdens z’n race en presidentschap, en vertrouwelingen. Zo is ook de rest van de cast een waar festijn. Bradley Whitford (The Handmaid’s Tale, Get Out) speelt Blaine, de innemende rechterhand van Garfield, terwijl Nick Offerman (Parks and Recreation) en Shea Wigham (Agent Carter, Mission Impossible: The Final Reckoning) Garfield constant proberen tegen te werken als Arthur en Conkling. Toch maakt het personage van Offerman, de uiteindelijke vice-president Chester Arthur, de grootste evolutie door. Terwijl Conkling blijft hangen in sluwheid en berekendheid, voelt Arthur zich niet helemaal goed bij wat hij doet. Het zijn stuk voor stuk memorable bijrollen.

Vaak staat of valt een historische reeks ook wel bij de productie, en daar is bij Death By Lightning niks op aan te merken. De kostuums van Michael Wilkinson (Andor) zijn perfect passend. Het production design door Gemma Jackson (Game of Thrones) is vaak indrukwekkend, bijvoorbeeld bij de verkiezing. Alles is ook bijzonder mooi in beeld gebracht door Ariano Goldman (The Crown, Andor). De muziek van Ramin Djawadi gaat dan weer van “klassiek” orkestraal naar soms wat old-timey western invloeden.

Geen droge non-fictie

Voor sommigen lijkt een reeks over onbekende, historische figuren misschien wat droog, maar dat vond ik hier totaal niet. Dat is ook dankzij het script van Mike Makowsky. De intrige en het duidelijke eindpunt houden er de vaart in. Ook de taal valt op, die vaak modern lijkt, en ook aan gevloek ontbreekt het niet, waardoor ze toch wel wat vrijheid nemen met de tijdsperiode. Ik heb ook echt wel vaak gelachen. Er zijn ook nog een paar thema’s die eerder subtiel aan bod komen, zoals de balans tussen je principes en je doel, of racisme, dat uiteindelijk een belangrijk gevolg heeft. Garfield kwam door z’n oorlogsverleden in de Civil War ook echt op voor de zwarte bevolking.

Daarnaast zijn de personages goed uitgewerkt, vooral Garfield, waardoor je echt wel meeleeft. Het laatste deel raakte me oprecht en ook de impact van de personages in de geschiedenis was interessant om bij te leren. De spanning sluipt er ook wel in, net omdat je weet wat er nog moet komen. Voor mij blijven dit soort historische reeksen dus wel goed werken, als ze goed gemaakt zijn. Want het is entertainment maar tegelijk leer je ook iets bij. Het beste van twee werelden dus.

Death By Lightning is nu te zien op Netflix.