Tales of Paranoia review: Crumb kan het nog

Robert Crumb tekende al strips sinds de tijd dat er gezongen werd dat je niet moest vergeten om een bloem in je haar te doen wanneer je naar San Francisco reist. Dat is dus al een hele tijd en in die zestig jaar is diezelfde Robert Crumb uitgegroeid tot een instituut.

Hij was een van de eerste stripmakers die indertijd begonnen om het medium strip te gebruiken als een persoonlijk expressiemiddel. Strips waren voor Crumb en veel van zijn tijdgenoten een vehikel voor het uiten van hun diepste zielenroerselen en geestelijke oprispingen. Crumb is een van de weinige uit deze periode die nog altijd actief is. De man kan namelijk tekenen als een ander en begrijpt goed hoe het medium strip werkt.

Na 13 jaar publiceert Fantagraphics nieuw werk van de tekenaar in de comic Tales of Paranoia!

Vertrouw niemand

Deze comic leest voor een deel als een tijdreis naar 2020. Hoewel Robert Crumb inmiddels 82 jaar oud is, is hij nog behoorlijk bij de tijd. Het is verdeeld in enkele kortverhalen die, op 1 na, hetzelfde onderliggende thema hebben: “Wantrouw autoriteit”.

De tekenaar tekent zichzelf voornamelijk zittend aan een tafel of ijsberend terwijl hij in gesprek is met de lezer. Sinds de corona-pandemie is hij in een konijnenhol gevallen en deze comic is het verslag van wat er werd opgegraven en wat het met hem doet. Er wordt geschreven over vaccins, het virus, maar ook over zaken als the deep state en het type mens dat daar huist en natuurlijk wat een mens nu eigenlijk moet met dit alles.

Tussen deze aanslag is er een kort verhaaltje dat Crumb samen met zijn vrouw Aline Kominsky-Crumb maakte. Nu ja, niet helemaal want ze stierf in 2022 en Crumb heeft het zelf afgemaakt met de onvermijdelijke melancholische overpeinzing aan het einde.

Is Robert Crumb paranoïde?

De soep wordt vaak niet zo heet gegeten als ze wordt opgediend maar toch is het bijna onvermijdelijk om aan het einde van deze comic te denken dat sommige mensen misschien niet zonder begeleiding zomaar online mogen.

Los van de nodige komische schimpscheuten is het werk van Crumb hier ontzettend solide. Je hoeft het niet eens te zijn met zijn uitspraken maar het is allemaal gebaseerd op iets. Hij neemt je mee langs het pad dat hij heeft bewandeld waardoor je zelf kunt zien waar Abraham de spreekwoordelijke mosterd haalt.

Deze comic is eigenlijk een getekend essay waarbij Crumb zijn meesterschap laat zien door het werken met getekende hoofden allesbehalve saai te maken. De pagina’s waar hij als getekende avatar tegenover de lezer zit, leven echt. En gezien de beperkte setting van de stoel voor een gordijn is dat echt heel knap.

Tegelijkertijd is het jammer dat iemand als Robert Crumb toch een beetje hetzelfde pad bewandelt als die ene oom op je verjaardag die na drie pintjes begint te brallen over de ‘deep state’ en het Kallergi-plan.

Toch moet je ook zo eerlijk zijn om te concluderen dat dit type comic misschien wel overbodig is? De materie die het behandelt, kun je ook terugvinden op Uoutube-kanalen en op Substack. Zou deze comic een rimpeling veroorzaken als het door ieder willekeurige jongere tekenaar zou zijn gemaakt? Nee.

Dit is echt een comic voor de Crumb-liefhebber en die zullen er veel plezier aan beleven.

Tales of Paranoia verscheen op 5 november 2025