Terwijl de oorlog in Oekraïne helaas onverminderd verdergaat en net vandaag zijn vijfde jaar ingaat, moet de gewone bevolking ook verder met haar leven. Je kan het dagelijkse leven niet zomaar stopzetten. Dat geldt zeker voor de jeugd, die zo goed of zo kwaad het kan naar school blijft gaan. De documentaire Timestamp toont hoe dat in z’n werk gaat. Wij gingen kijken op Film Fest Gent.
Nieuwe realiteit
Tussen maart 2023 en juni 2024 filmde regisseur Kateryna Gornostai in verschillende steden in Oekraïne zoals Kamjanske, Charkiv en Zaporizja. Telkens wordt ook meegegeven hoe ver ze verwijderd zijn van het front, van 100 km tot slechts 18. Het is hallucinant wat de leerlingen en leerkrachten daar toen allemaal meemaakten. Zo wordt het schoolfeest op een gegeven moment onderbroken door een luchtalarm, waarop iedereen naar de schuilkelder moet. Wat opvalt, en je met je neus op de feiten drukt, is dat er geen paniek is. Het is duidelijk alledaagse kost. En wanneer het vals alarm blijkt te zijn, gaat het schoolfeest verder alsof er niks gebeurd is.
Op andere plaatsen is de school deels of volledig verwoest door bombardementen, waardoor de leerkrachten dan les geven via Zoom. Ook afstuderen gebeurt soms noodgedwongen online. We kunnen ons allemaal nog inbeelden hoe dat was tijdens de pandemie, maar hiervan zakt de moed je nog wat verder in de schoenen.
Het is hallucinant wat de leerlingen en leerkrachten daar toen allemaal meemaakten.
Waar wij ons helemaal niks bij kunnen voorstellen, is dat ook de lessen aangepast worden aan wat op dat moment relevant is. De leerlingen leren zo wat ze in een vluchttas moeten steken voor als ze plots moeten vertrekken. Jongeren krijgen les van het leger terwijl anderen iets maken voor in de loopgraven. Een jong meisje ziet voor het eerst de foto van haar overleden vader, maar moet toch gewoon verder lezen. Tegelijk worden ook de gevolgen van de oorlog op bijvoorbeeld de natuur onderwezen.
Ook hoop
Toch zakt het tempo wel ergens in het midden van de documentaire, en krijgen we misschien toch wel wat te veel van hetzelfde te zien. Er zijn geen talking heads in Timestamp of er wordt ook duidelijk niks in scène gezet. Er worden wel mensen geïnterviewd, maar dit is in hun eigen omgeving. De muziek is ook heel opmerkelijk, met veel gezongen stukken, vaak a capella. Het lijken ook traditionele stukken, wat het onderwerp wel kracht bijzet.
Tegelijk is er toch nog hoop te vinden. Zo zien we laatstejaars een dans leren die ze op hun afstudeerceremonie kunnen brengen of kinderen die gewoon kunnen spelen en leren. Vooral de leerkrachten proberen de jongeren een zo normaal mogelijk leven te bezorgen. Het doet je nog maar eens beseffen hoe we onze veiligheid en onze zorgeloze jeugd misschien toch wat te veel als vanzelfsprekend nemen. Deze film laat je even de realiteit zien van jonge mensen in Oekraïne.
Timestamp is vanaf 25/02 te zien in de bioscoop.
