Ah, the sea. She is a harsh mistress. Het zijn oude woorden, maar de waarheid loopt er vanaf. Al van oudsher probeert de mens ze te temmen en van haar rijkdommen te proeven. Maar als de zee geeft, dan neemt ze ook, en dat doet ze zonder genade.

In the Heart of the Sea vertelt over hoe de bemanning van de Essex dit aan de levende lijve mocht ondervinden. In de vroege 19de eeuw vertrok dit schip op een lange reis met één enkel doel: op potvissen jagen en terugkeren met een ruim vol walvisolie. Dat goedje werd in die periode fel begeerd door zowat iedereen en schepte een flinke duit op de markt.

Een behouden reis was echter teveel gevraagd en de Essex kreeg af te rekenen met verschillende porties brute pech. Haar tocht liep uiteindelijk fataal af toen een razende potvis de harpoenen niet meer pikte en zich tegen het schip keerde. Slechts een handvol bemanningsleden bleven over om het na te vertellen. Het zou één van de beruchtste scheepsrampen van zijn tijd worden en kreeg de eer om een inspiratiebron te zijn voor Moby Dick. U weet wel, die literaire klassieker die iedereen gelezen wil hebben, maar er niet aan durft beginnen.

Hierboven: onvoorbereide lezers pogen het boek te temmen.

Die link met Moby Dick werd door de marketing gretig gebruikt, maar loutere verkoperspraat is het niet. De ruggengraat van de film is het bezoek van een zekere Herman Melville (ja, de schrijver van) aan een overlevende van de Essex-bemanning. Hun gesprekken leiden tot een reconstructie van het verhaal, en aan de hand van flashbacks wordt de rampzalige reis van begin tot eind overgedaan.

Met een speeltijd van om en bij de twee uur was er ruimte zat om allerlei elementen de revue te laten passeren. Het walvisvaren was een bruut vak en zeker de eerste helft van de film windt daar geen doekjes om. Je krijgt een scherp beeld van hoe de mens hongert naar olie, en in ruil voor flink wat poen de meest halsbrekende toeren uithaalt. 

Wanneer de walvislijken aan boord gehesen worden, en de bemanning ze met de hand verandert in uitgeholde karkassen, kan je niet anders dan stilstaan bij het lugubere van de stiel. De impact van de mens op zijn omgeving wordt hier subtiel, maar uiterst zichtbaar onder je neus geschoven.

In wezen is In the Heart of the Sea te herleiden tot de strijd van de nietige mens tegen Moeder Natuur. Ondanks alle vooruitgang en inzichten, zijn we niet opgewassen tegen haar overheersende kracht. Dit motief was erg aanwezig in de Romantische kunst die in die periode floreerde, en het zal geen toeval wezen dat de film er met zijn beeldtaal en thematiek meer dan een paar keer mee overlapt.

heart-of-the-sea-3

Over het visuele gesproken, de filmcrew heeft zijn best gedaan. De regie en het camerawerk zijn doorgaans beheerst, maar komen op gepaste tijden verrassend dynamisch uit de hoek. Ook naar speciale effecten toe werd de overdaad mooi uit de weg gegaan. Alles staat in functie van het te vertellen verhaal en van cheap thrills is hier absoluut geen sprake.

Diezelfde beheerstheid is wel iets minder terug te vinden in het script dat lustig vooruit bolt. Het is geen sinecure om zo’n lijvig verhaal in een speelduur van om en bij de twee uur te bevatten, en er worden dan ook hier en daar kleine bokkensprongen gemaakt. De grote vaart zorgt er ook voor dat sommige keerpunten en gemoedstoestanden wel erg weinig tijd krijgen om in te werken. Je filmische buik wordt gevuld, maar niet verzadigd, waardoor je hunkert naar nog net iets meer. Vooral het midden van de film, waarin de Essex zijn ontmoeting met de humeurige potvis heeft, raast snel naar zijn hoogtepunt toe. Het is voorbij voor je goed en wel doorhebt dat het begint.

heart-of-the-sea-2

“You’re gonna need a bigger boat.”

Wellicht is het een pragmatische keuze geweest, om een evenwicht te zoeken tussen meeslepende epiek en een ietwat compacte speelfilm, maar de haast is hier en daar voelbaar. Gelukkig staat daar wel tegenover dat de kijker geen kans krijgt om zich te vervelen. De film krijgt wel een mooie afronding door enkele epilogen op het einde. Een leuke toets die voor enige voldoening zorgt na het doorstaan van de helse beproeving met de personages.

Wat die laatste en hun acteurs betreft, kunnen we kort zijn en meteen pluimen uitdelen. De performances zijn gewoon deftig te noemen. Kleppers als Cillian Murphy delen moeiteloos het scherm met relatieve nieuwkomers als Chris Hemsworth, zonder dat de één of de ander overheerst of de show steelt. Opnieuw werd hier voor de evenwichtsoplossing gekozen. Hoe stoer de zeebonken mogen zijn, ze vervallen niet in actiehelden-toestanden, en er is ruimte gelaten voor de nodige kwetsbaarheid in noodlottige uren.

Dat andere personage, onze mythische potvis die hier fungeert als de vuist der natuur, hem krijgen we niet zoveel te zien als we zouden hopen. Maar als ie dan toch in beeld komt, dan worden we stil en nijpen we hem. Less is more is ook hier de slagzin en dat verhoogt wel het ontzag dat we voor dit stuk ontembare natuur krijgen. Wat dat betreft zet In the Heart of the Sea ons een beetje op onze plaats.

7.5 Zijn olie waard

In the Heart of the Sea doet hartstikke z’n best om een episch-historische film af te leveren, en slaagt daar wonderwel in met slechts een minimum aan gevallen steken. Geen instant-klassieker, maar wel pakkend genoeg om een avondje aan te spenderen.

  • Verhaal 7
  • Personages 7
  • Audiovisueel 8
  • Sfeer 8
Share.

About Author

Kenny Soete

Verslinder van cinema, ongoddelijke muziek en thematische spelen. Heeft een uitgesproken liefde voor sci-fi en 80ies neonverlichting. Houdt van de zee en alle vuurtorens daarrond.

Reacties