Kersten: de lijfarts van Himmler is een waargebeurd verhaal dat op een schitterende manier verteld wordt. Met zo’n levensverhaal is het niet nodig om al te veel franjes toe te voegen: de waarheid is zo absurd dat het als fictie leest. 

Scenarist: Patrice Perna
Tekenaar: Fabien Bedouel
Uitgever: Glénat
Aantal pagina’s: 96
Prijs: €19,95
Verschijningsdatum: 1 juni 2016

De laatste tijd heb ik wel wat strips die gebaseerd zijn op waargebeurde feiten gerecenseerd, zoals Capa en Oorlogsvrouwen 4: Mila Racine. Toch is het verhaal over de Finse arts Felix Kersten van een ander kaliber: waarheidsgetrouw en razend spannend. De “magische” handen van dokter Kersten waren de enige remedie voor de hevige krampen waardoor Heinrich Himmler geplaagd werd. Himmler was tijdens de Tweede Wereldoorlog zowat de rechterhand van Adolf Hitler en de Reichsführer van de Schutzstaffel.

Kersten en Himmler

Een historische foto van Kersten met Himmler

Kersten zelf was geen nazi en bleef lange tijd Joden en andere “ongewenste individuen” behandelen. Voor hem was het geen simpele kwestie om de vraag van de nummer twee van het toenmalige Arische Rijk naast zich neer te leggen.  Een weigering kon immers ook gevolgen hebben voor zijn eigen veiligheid, en die van zijn familie. Kersten kiest ervoor om het beste van zijn situatie te maken: als betaling vraagt hij Himmler telkens een gunst. Zo helpt hij het Rode Kruis om een heel wat Joden en andere gevangenen uit de concentratiekampen in veiligheid te brengen in Zwitserland en Zweden. Doorheen het verhaal probeert hij ook om Himmler van sommige al te destructieve plannen af te laten wijken.

Op gevaar van eigen leven spioneerde hij voor de Office of Strategic Services (de OSS, een voorloper van de hedendaagse CIA). Hij gaf zowel de Amerikanen als de Zweden zoveel mogelijk informatie om mensen in veiligheid te helpen brengen. Daarnaast regelde hij een ontmoeting tussen Himmler en Norbert Massur van het World Jewish Congress, waarin afgesproken werd dat de overblijvende Joden in de concentratiekampen (op dat moment was de Bevrijding aan volle gang) niet meer vermoord zouden worden. Doorheen het verhaal wordt hij gewantrouwd en vaak tegengewerkt door Heydrich, het hoofd van de Gestapo.

Kersten Nederlanders

Niet echt 100% waargebeurd, maar wel spannend.

Het verhaal van Kersten leest als de meest absurde spionagethriller over de Tweede Wereldoorlog, en historisch onderzoek over de zaken die hij vernoemde in zijn memoires heeft uitgewezen dat sommige van zijn heldendaden verzonnen zijn. Het lijkt erop dat de goede dokter vatbaar was voor een beetje dichterlijke overdrijving.  Onder meer het door hem mee verijdelde plan om het volledige Nederlandse volk te deporteren, heeft geen wortels in de werkelijkheid. Het is een beetje jammer dat de strip hier geen duidelijk onderscheid in maakt, maar alle aspecten van het leven dat Kersten zelf beschreef bijna klakkeloos overneemt.

Collaboratie is en blijft een moeilijk onderwerp: wat maakt van iemand een verrader, en hoe moet dat verraad beoordeeld worden? Kersten is hiervan een typevoorbeeld: zijn verdiensten zijn niet voldoende om de verdenking af te wentelen.  Zo wordt hij lange tijd verdacht gemaakt in zijn nieuwe vaderland Zweden, waardoor hij zijn beroep niet kan uitoefenen en geen officieel staatsburger kan worden. Het verhaal combineert zijn verdediging tegen de beschuldigen met de gebeurtenissen tijdens de Wereldoorlog.

Kersten in actie

De tekeningen van Fabien Dedouel sluiten erg goed aan bij de sfeer van het verhaal. Zijn stijl is niet hyperrealistisch: de historische personages zijn niet perfect weergegeven. Toch zijn ze voldoende uitgewerkt, nog meer dan voldoende om hen in een oogopslag te kunnen herkennen. De aandacht voor de achtergronden zorgt voor een versterking van het waargebeurde verhaal en de detaillistische uitwerking van grote en bekende gebouwen zorgt voor een grote herkenbaarheid. Ook de inkleuring van Florence Fantini vormt een complementair geheel met de tekenstijl: ze brengt de texturen van meubels en achtergronden tot leven.

Globaal genomen heeft Patrice Perna een zeer degelijk werk afgeleverd. De afwisseling van fragmenten uit de oorlog en fragmenten uit het naoorlogse leven voelt vrij natuurlijk aan. Het verhaal blijft vrij dicht bij de memoires van Kersten, zonder al te veel kritiek. Ik mis hierbij een historisch dossier, waarin de gebeurtenissen en de fantasie van de dokter worden getemperd met feiten. Met een stevige 96 bladzijden was daar mijns inziens zeker nog ruimte voor.

9 Spannend

Felix Kersten krijgt zijn eigen stripverhaal, waarin verteld wordt hoe hij zijn positie als lijfarts van Himmler gebruikte om zoveel mogelijk levens te redden. Patrice Perna doet het verhaal van Kersten alle eer aan, maar wat meer historische kritiek was welkom geweest.

  • Verhaal 9
  • Sfeer 9
  • Tekenstijl 9
Share.

About Author

An-Sofie

Uw bomma, maar dan geekier: houdt van breien, koekjes of taart bakken en thee, keukenprinsesje in de dop. Wordt blij van boardgames, gin, series netflixen en strips. En van Geekster. Vooral van Geekster. Knijpt niet in je wangen.

Reacties