Mary Shelleys Frankenstein is een verhaal dat even onverwoestbaar lijkt te zijn als het ‘monster’ van Dr. Frankenstein zelf.

Synopsis
Mary Shelleys Frankenstein

In 1816, te midden van haar schrijversvrienden in Italië, schreef de achttienjarige Mary Wollstonecraft Shelley het horrorverhaal dat zou uitgroeien tot een van de bekendste romans aller tijden: Frankenstein.

Het is het verhaal van de excentrieke wetenschapper Victor Frankenstein, die bezeten is door de wens om een levend wezen te scheppen. Uiteindelijk slaagt hij erin, maar de mislukte creatie wil vervolgens zijn maker – en alles waar hij waarde aan hecht – vernietigen.

Mary Shelley (1797-1851) leidde een tragisch leven, met het verlies van drie kinderen en een man (de dichter Percy Bysshe Shelley) die op dertigjarige leeftijd verdronk. Ze beheerde diens literaire nalatenschap, schreef meerdere biografische essays en in totaal vijf romans, waarvan Frankenstein verreweg de beroemdste is.

Mary Shelleys cadeau aan ons en we zouden oneindig veel armer zijn zonder dit boek‘ – Neil Gaiman

Oorspronkelijke titel: Frankenstein; Or, the Modern Prometheus
Uitgeverij: L.J. Veen Klassiek

De roman bestaat uit verschillende lagen, waarvan de eerste het verhaal van kapitein Walton bevat. Zijn verhaal is opgebouwd uit brieven over zijn expeditie naar de Noordpool, gericht aan zijn zus. Terwijl zijn schip vastzit in het ijs, vindt hij een drenkeling die zich later zal voorstellen als Dr. Victor Frankenstein. Waltons notities van Dr. Frankensteins verhaal vormen de tweede en tevens grootste laag van de roman. Wanneer Dr. Frankenstein vertelt over zijn ontmoeting met zijn creatie krijgen we de derde laag, die bestaat uit het schrijnende verhaal van het ‘monster’ in diens eigen woorden.

In het begin bewonder je Dr. Frankenstein. Zijn persoonlijke reis en evolutie zijn ook enorm boeiend. Hij is een genie die door zijn passie voor natuurwetenschappen verder gaat dan iemand ooit eerder is gegaan. Hij verlangt ernaar de vele geheimen van het heelal te ontdekken, met het creëren van leven als zijn ultieme doel. Naarmate het verhaal vordert, ontdek je steeds meer het maniakale dat zich in Dr. Frankenstein nestelt. Alles moet wijken om zijn verheven doel te bereiken.

En wanneer hij daarin slaagt, komt zijn reactie van vrees en afschuw totaal onverwacht. Als je leest hoe hij het ‘monster’ behandelt, daalt je achting voor hem tot onder het vriespunt en stijgt niet meer tijdens het verdere verloop van het verhaal. Je vervloekt zijn koppigheid, harteloze onverschilligheid en ongevoeligheid wanneer hij weigert om een vrouwelijke variant te creëren maar tegelijk ga je mee in zijn logische gevolgtrekkingen om dit verzoek af te slaan.

Mary Shelley's Frankenstein

Robert De Niro als het ‘monster’ in Mary Shelley’s Frankenstein (1994)

Ik heb de gelijknamige film met Robert De Niro zo vaak gezien dat ik tijdens het lezen steeds de beelden van deze film in gedachten had. Natuurlijk hebben ze in de film gesleuteld aan het oorspronkelijke verhaal waardoor de roman minder spannend lijkt. De scène waarin het monster tot leven wordt gewekt, is niet beschreven in de roman, omdat de wijze waarop dat gebeurt toch als onmogelijk ging worden beschouwd. Dit hiaat werd dan vooral ingevuld door de versie die we kennen uit de verfilming.

Dr. Frankenstein beschrijft zijn creatie aan kapitein Walton:

“Hoe kan ik mijn emoties beschrijven bij deze catastrofe, of hoe de stumper portretteren die ik met zo oneindig veel inspanning en zorg geprobeerd had vorm te geven? Zijn ledematen waren in proportie en ik had mooie gelaatstrekken voor hem gekozen. Mooi! Godallemachtig! Zijn gelige huid bedekte nauwelijks het stelsel van spieren en aderen eronder; zijn golvende haar was glanzend zwart en zijn tanden parelwit, maar deze weelderige aspecten vormden slechts een afschuwelijk contrast met zijn waterige ogen, die bijna dezelfde kleur leken te hebben als de donkere oogkassen waarin ze waren geplaatst, zijn gerimpelde huid en zijn dunne zwarte lippen.”

Zijn verschijning is echter veel monsterlijker dan in de film, maar het is vooral zijn karakter dat imponeert. Hoewel hij moedwillig kwaad berokkent aan de familie en vrienden van Dr. Frankenstein blijf je medelijden voor het ‘monster’ voelen. Je compassie wordt uitgebreid getest en gebogen, maar toch nooit volledig verbroken. Je begrijpt zijn pijn en woede en kan je vereenzelvigen met zijn droefheid.

Frankenstein ademt de sfeer van de 18de eeuwse romantiek uit. De vele gedetailleerde beschrijvingen van de natuur, de idealisering van Dr. Frankensteins geliefde en natuurlijk de onbereikbare liefde voor het ‘monster’ zijn maar een aantal van de typische tijdsgebonden kenmerken. Shelleys creatie van een outcast die door iedereen verkeerd wordt begrepen, is een voorbeeld dat vele gelijkgestemde zielen inspireerde.

Mary Shelley's Frankenstein

Mary Shelley

8.3 Onverwoestbaar

Mary Shelleys Frankenstein is een van mijn favoriete klassieke horrorverhalen. De smart en de wanhoop waarmee het eenzame wezen geconfronteerd wordt tijdens zijn zoektocht naar zijn plekje in de wereld is duidelijk tastbaar. Je kan een bepaald personage niet louter definiëren als rechtschapen of verdorven. Het is eerder door hun passie en ervaring dat ze de grens naar het kwaadaardige (soms) overschrijden. Het enige wat ze beiden willen, is gelukkig zijn.

  • Verhaal 9
  • Taal 8
  • Personages 8
Share.

About Author

Gwen

Liefhebber van het geschreven woord, b-films en cijfers. Aanbidder van Stephen King en Tim Burton. Beginnende muzikant maar een eeuwige student met een zwak voor bebaarde mannenlichamen.

Reacties